Τη συνέντευξη για την ΕΠΟΧΗ (17/11/13),  πήρε η Ιωάννα Δρόσου

«Οι κομ­μου­νι­στές θα μας πά­ρουν τα σπί­τια» ή­ταν μία α­πό τις φρά­σεις που α­κού­γο­νταν πρώ­τες α­πό τους ε­πι­κρι­τές του κομ­μου­νι­σμού. Ακό­μα και αυ­τός ο «μύ­θος» κα­τέρ­ρευ­σε με την εν­δε­χό­με­νη άρ­ση της α­πα­γό­ρευ­σης των πλει­στη­ρια­σμών. Πώς θα α­ντι­στα­θεί ο λαός σε αυ­τή τη λαί­λα­πα;
Εί­ναι προ­φα­νές ό­τι η μι­κρή και, εν πολ­λοίς, υ­πο­θη­κευ­μέ­νη ι­διο­κτη­σία των μι­κρο­α­στι­κών και με­σαίων α­στι­κών στρω­μά­των της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νίας α­πει­λεί­ται ό­χι βε­βαίως α­πό τους κομ­μου­νι­στές, αλ­λά α­πό την άρ­χου­σα τά­ξη και το σύ­στη­μα ε­ξου­σίας της. Εί­τε, α­μέ­σως, με τη μορ­φή της άρ­σης της α­πα­γό­ρευ­σης των πλει­στη­ρια­σμών εί­τε, εμ­μέ­σως, με την ε­ξώ­θη­ση των μι­κρών και με­σαίων ι­διο­κτη­τών να που­λή­σουν «ό­σο-ό­σο» το ό­ποιο α­κί­νη­τό τους για να α­ντα­πο­κρι­θούν στις ά­με­σες και πιε­στι­κές υ­πο­χρεώ­σεις τους, ο μα­γι­κός κό­σμος της μι­κρο­με­σαίας ι­διο­κτη­σίας και των με­γά­λων αυ­τα­πα­τών κα­ταρ­ρέει. Η κλα­σι­κή φι­λε­λεύ­θε­ρη  θέ­ση ό­τι το κρά­τος έ­χει βα­σι­κό σκο­πό την προ­στα­σία της ι­διο­κτη­σίας των πο­λι­τών α­πο­κα­λύ­πτε­ται στις πραγ­μα­τι­κές δια­στά­σεις  της. Το κρά­τος, το κα­πι­τα­λι­στι­κό-νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρο κρά­τος, α­σκώ­ντας στις μέ­ρες μας ά­γρια τα­ξι­κή πο­λι­τι­κή, θω­ρα­κί­ζει ό­χι την ό­ποια ι­διο­κτη­σία του ό­ποιου πο­λί­τη, αλ­λά την πο­λύ­μορ­φη ι­διο­κτη­σία της με­γα­λο­α­στι­κής τά­ξης και των α­ξιω­μα­τού­χων της.  Απέ­να­ντι σε αυ­τή τη λαί­λα­πα, για τα πλητ­τό­με­να κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα δεν μέ­νει άλ­λος δρό­μος πα­ρά μό­νον αυ­τός της συλ­λο­γι­κής α­ντί­στα­σης και πά­λης. Αλλά για να α­ντι­στα­θεί και να πα­λέ­ψει ο λαός πρέ­πει να συ­γκρο­τη­θεί ως λαός, ως συλ­λο­γι­κό υ­πο­κεί­με­νο, κά­τι που δεν εί­ναι προ­ε­ξο­φλη­μέ­νο και αυ­το­νό­η­το σε μια ε­πο­χή α­κραίου α­το­μι­κι­σμού και κα­τα­κερ­μα­τι­σμού των δυ­νά­μεων, ό­πως εί­ναι, μέ­χρι τώ­ρα του­λά­χι­στον, η δι­κή μας ε­πο­χή.

Πα­ρά τα τό­σα α­ντερ­γα­τι­κά μέ­τρα που έ­χουν παρ­θεί, το ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα εί­ναι στά­σι­μο. Για­τί έ­χει πα­γώ­σει η κοι­νω­νία; Μπο­ρεί έ­να κί­νη­μα να φέ­ρει την α­να­τρο­πή;
Ο α­το­μι­κι­σμός και ο γε­νι­κό­τε­ρος κα­τα­κερ­μα­τι­σμός των κοι­νω­νι­κών υ­πο­κει­μέ­νων και των δυ­νά­μεων που προ­α­νέ­φε­ρα, ό­πως και μια κλι­μα­κού­με­νη α­πα­ξίω­ση της πο­λι­τι­κής α­πο­δί­δουν ί­σως κά­ποιες ό­ψεις του προ­βλή­μα­τος της κοι­νω­νι­κής α­κι­νη­σίας που ε­πι­ση­μαί­νε­τε, δεν αρ­κούν ό­μως για να μας ο­δη­γή­σουν σε μια βα­θύ­τε­ρη α­πά­ντη­ση. Γε­γο­νός εί­ναι, πά­ντως, ό­τι ε­πί δε­κα­ε­τίες οι ι­δε­ο­λο­γι­κοί μη­χα­νι­σμοί του α­στι­κού κρά­τους, και διε­θνώς και στη χώ­ρα μας, έ­κα­ναν πο­λύ κα­λά τη δου­λειά τους στην κα­τεύ­θυν­ση ε­νός κοι­νω­νι­κού «διαί­ρει και βα­σί­λευε». Ταυ­τό­χρο­να, α­να­πτύ­χθη­καν α­πο­τε­λε­σμα­τι­κές πρα­κτι­κές ό­χι μό­νο ι­δε­ο­λο­γι­κής, αλ­λά και υ­λι­κής εν­σω­μά­τω­σης ευ­ρύ­τε­ρων κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των στον α­στι­κό τρό­πο ζωής. Σή­με­ρα, βε­βαίως, αυ­τοί οι μη­χα­νι­σμοί εν­σω­μά­τω­σης, μα­ζί με τις ψευ­δαι­σθή­σεις που καλ­λιέρ­γη­σαν μέ­σα στις λαϊκές τά­ξεις και στρώ­μα­τα κλο­νί­ζο­νται και, σε πολ­λές πε­ρι­πτώ­σεις, κα­ταρ­ρέ­ουν. Αλλά, έ­να κί­νη­μα α­να­τρο­πής δεν προ­κύ­πτει αυ­τό­μα­τα. Η κοι­νω­νία ό­ντως έ­χει «πα­γώ­σει», οι ό­ποιες κι­νη­το­ποιή­σεις, κα­θώς δεν εί­χαν α­πτά θε­τι­κά α­πο­τε­λέ­σμα­τα, δεν α­να­βαθ­μί­στη­καν σε έ­να κί­νη­μα με δο­μές και σχέ­διο. Άρα το ε­ρώ­τη­μα δεν εί­ναι, κα­τά τη γνώ­μη μου, «αν μπο­ρεί έ­να κί­νη­μα να φέ­ρει την α­να­τρο­πή», αλ­λά «πώς μπο­ρεί να συ­γκρο­τη­θεί στις μέ­ρες μας  -και ό­χι μό­νο στη χώ­ρα μας- έ­να τα­ξι­κά συ­νει­δη­τό ερ­γα­τι­κό κί­νη­μα;» Πε­ρισ­σό­τε­ρο, πά­ντως, και α­πό την α­που­σία ε­νός τέ­τοιου κι­νή­μα­τος με α­νη­συ­χεί προ­σω­πι­κά η έλ­λει­ψη ε­νός ου­σια­στι­κού και συ­στη­μα­τι­κού προ­βλη­μα­τι­σμού, σε ε­πι­στη­μο­νι­κό, συν­δι­κα­λι­στι­κό και πο­λι­τι­κό ε­πί­πε­δο, για τις αι­τίες αυ­τής της  κα­θί­ζη­σης, αλ­λά και για τους τρό­πους α­ντι­με­τώ­πι­σής της.

Δεν αρ­κεί έ­να δη­μο­κρα­τι­κό μέ­τω­πο

Η «ι­δε­ο­λο­γία» της Χρυ­σής Αυ­γής, σύμ­φω­να με τους υ­πο­στη­ρι­κτές της, στη­ρί­ζε­ται και στην ελ­λη­νι­κή φι­λο­σο­φία. Ποια η γνώ­μη σου;
Η αρ­χαία ελ­λη­νι­κή φι­λο­σο­φι­κή σκέ­ψη, σε ό­ποια εκ­δο­χή της, πλα­τω­νι­κή, α­ρι­στο­τε­λι­κή, με­τα-α­ρι­στο­τε­λι­κή α­νέ­δει­ξε ως θε­με­λιώ­δεις αρ­χές της ύ­παρ­ξης, α­το­μι­κής και συλ­λο­γι­κής, την ε­λευ­θε­ρία, την ι­σο­νο­μία, το σε­βα­σμό στη δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τα. Ποια σχέ­ση μπο­ρούν να έ­χουν τέ­τοια φι­λο­σο­φι­κά ρεύ­μα­τα με την α­γε­λαία ι­δε­ο­λο­γία και την κτη­νώ­δη πρα­κτι­κή των χρυ­σαυ­γι­τώ­ν;

Ζού­με σε μία κοι­νω­νία βίας;

Ζού­με α­σφα­λώς σε μια κοι­νω­νία βίας, πο­λύ­μορ­φης βίας, που α­πο­τε­λεί την πε­μπτου­σία μιας τα­ξι­κής κοι­νω­νίας, ό­πως η δι­κή μας. Από την ά­πο­ψη αυ­τή, και με το δε­δο­μέ­νο μιας βα­θιάς κρί­σης, ό­πως αυ­τή που ε­ξε­λίσ­σε­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια διε­θνώς και στη χώ­ρα μας, δεν εκ­πλήσ­σει, α­σφα­λώς,  η ά­νο­δος της α­κρο­δε­ξιάς, α­κό­μη και με την α­πε­χθέ­στε­ρη μορ­φή της, αυ­τή της  Χρυ­σής Αυ­γής.

Πώς πι­στεύεις ό­τι α­ντι­με­τω­πί­ζε­ται ο φα­σι­σμός;
Χει­μα­ζό­με­να κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα α­ντι­δρούν αυ­θόρ­μη­τα στις ε­φαρ­μο­ζό­με­νες α­ντι-κοι­νω­νι­κές πο­λι­τι­κές υιο­θε­τώ­ντας ψευ­δε­πί­γρα­φα α­ντι-συ­στη­μι­κές λύ­σεις. Για να α­ντι­με­τω­πί­σου­με α­πο­τε­λε­σμα­τι­κά αυ­τή τη δυ­να­μι­κή, που α­να­κα­λεί στο σή­με­ρα α­πο­τρό­παιες φα­σι­στι­κές πρα­κτι­κές α­πό το πα­ρελ­θόν της Ευ­ρώ­πης και της Ελλά­δας, δεν αρ­κεί η συ­γκρό­τη­ση ε­νός κα­θό­λα α­να­γκαίου δη­μο­κρα­τι­κού με­τώ­που, στο ο­ποίο δεν μπο­ρεί βε­βαίως να έ­χουν θέ­ση δυ­νά­μεις που εμ­μέ­σως πλην σα­φώς «φλερ­τά­ρουν» πο­λι­τι­κά με α­κρο­δε­ξιές ορ­γα­νώ­σεις και ι­δε­ο­λο­γίες. Χρειά­ζε­ται, κα­τά τη γνώ­μη μου, η α­νά­πτυ­ξη ε­νός συ­γκρο­τη­μέ­νου α­ντι-συ­στη­μι­κού κοι­νω­νι­κού και πο­λι­τι­κού λό­γου σε συν­δυα­σμό με πο­λυ­ποί­κι­λες μορ­φές δρά­σης και αλ­λη­λεγ­γύης α­πό την πλευ­ρά της Αρι­στε­ράς. Εί­ναι μεί­ζον πο­λι­τι­κό σφάλ­μα να εκ­χω­ρεί­ται το πε­δίο της α­ντι-συ­στη­μι­κής κρι­τι­κής στα φε­ρέ­φω­να του ί­διου του συ­στή­μα­τος, στους χρυ­σαυ­γί­τες και στους ο­μοίους τους. Με μια πα­ρα­κιν­δυ­νευ­μέ­νη, ί­σως, δια­τύ­πω­ση, θα μπο­ρού­σα να υ­πο­στη­ρί­ξω ό­τι, α­νε­ξαρ­τή­τως των ό­ποιων προ­θέ­σεων, ό­σο η Αρι­στε­ρά γί­νε­ται συ­στη­μι­κή δύ­να­μη, τό­σο η α­κρο­δε­ξιά, και ι­διαι­τέ­ρως η «Χρυ­σή Αυ­γή», διευ­ρύ­νει το κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό α­κρο­α­τή­ριό της.

Πώς κρί­νεις τις κι­νή­σεις της κυ­βέρ­νη­σης α­πέ­να­ντι στη Χρυ­σή Αυ­γή;
Οι κα­θε­στω­τι­κές-κυ­βερ­νη­τι­κές δυ­νά­μεις (ΝΔ-ΠΑ­ΣΟΚ), εί­ναι προ­φα­νές ό­τι, α­φού «λεύ­κα­ναν» πο­λι­τι­κά α­κρο­δε­ξιούς δια­φό­ρων πα­ραλ­λα­γών ό­πως ο Γεωρ­γιά­δης και ο Βο­ρί­δης, έ­χο­ντας πλέ­ον «α­να­κα­λύ­ψει» αυ­τό που ε­πί χρό­νια γνώ­ρι­ζαν και α­ξιο­ποιού­σαν, την ε­γκλη­μα­τι­κή δρά­ση της Χρυ­σής Αυ­γής, θα προ­χω­ρή­σουν εν­δε­χο­μέ­νως στη δια­μόρ­φω­ση μιας συμ­μα­χι­κής πο­λι­τι­κής δύ­να­μης, μιας «κα­τοι­κί­διας» α­κρο­δε­ξιάς.

Η θεω­ρία των «δύο ά­κρων» εί­ναι πά­ντα στο προ­σκή­νιο. Πολ­λοί την έ­χουν κρί­νει «ε­γκλη­μα­τι­κά α­νι­στό­ρη­τη». Ποια η γνώ­μη σου;
Η θεω­ρία των «δύο ά­κρων» εί­ναι και α­νι­στό­ρη­τη και α­νορ­θο­λο­γι­κή. Δια­μέ­σου της θεω­ρίας των δύο ά­κρων, ε­πι­χει­ρεί­ται κα­τά και­ρούς και κα­τά τό­πους, ό­πως πρό­σφα­τα και στη χώ­ρα μας, να τε­θεί η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά σε θέ­ση συμ­με­τρι­κή προς ε­κεί­νη της φα­σι­στι­κής Δε­ξιάς. Στην ου­σία, οι ε­μπνευ­στές και οι υ­πο­στη­ρι­κτές αυ­τής της θεω­ρίας «κα­τα­σκευά­ζουν» μια «ά­κρα Αρι­στε­ρά» συμ­βα­τή προς το θεω­ρη­τι­κό σχή­μα τους ή βα­φτί­ζουν «α­ρι­στε­ρά» ι­δε­ο­λο­γή­μα­τα και πρα­κτι­κές που ου­δε­μία σχέ­ση έ­χουν με τις α­ντι­λή­ψεις και τις δρά­σεις των ρι­ζο­σπα­στι­κών α­ρι­στε­ρών ορ­γα­νώ­σεων. Προς το πα­ρόν, το βέ­βαιο εί­ναι ό­τι ζού­με στις πιο α­κραίες εκ­δο­χές της την τα­ξι­κή πο­λι­τι­κή των κα­θε­στω­τι­κών δυ­νά­μεων ΝΔ-ΠΑ­ΣΟΚ.

Αδιέ­ξο­δο το α­ντι­μνη­μο­νια­κό μέ­τω­πο

Το ΚΚΕ αρ­νεί­ται πει­σμα­τι­κά να συ­να­ντη­θεί με τις υ­πό­λοι­πες εκ­φάν­σεις της Αρι­στε­ράς α­κό­μα και στους δρό­μους. Εί­ναι α­να­γκαία η συ­μπό­ρευ­ση της Αρι­στε­ράς;
Ασφα­λώς η στά­ση του ΚΚΕ α­πο­τε­λεί μεί­ζον πρό­βλη­μα, που με πολ­λές α­φορ­μές και α­πό πολ­λές πλευ­ρές έ­χει ε­πι­ση­μαν­θεί και δι­καίως. Ωστό­σο, και το ζή­τη­μα της συ­μπό­ρευ­σης της Αρι­στε­ράς δεν μπο­ρεί να α­νά­γε­ται α­μέ­σως ή εμ­μέ­σως σε ζή­τη­μα ε­κλο­γι­κής συ­νερ­γα­σίας. Απαι­τεί σο­βα­ρή α­ντι­με­τώ­πι­ση, ό­χι δια­χεί­ρι­ση ε­πι­κοι­νω­νια­κού χα­ρα­κτή­ρα. Δεν μπο­ρεί και δεν πρέ­πει να α­ντι­με­τω­πί­ζε­ται στη λο­γι­κή ε­νός α­θροί­σμα­τος πο­λι­τι­κών δυ­νά­μεων ε­νό­ψει ε­κλο­γών. Ένα κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό μέ­τω­πο της Αρι­στε­ράς  προϋπο­θέ­τει την ε­πε­ξερ­γα­σία ε­νός πλαι­σίου θε­με­λίω­σης και οι­κο­δό­μη­σής του χω­ρίς φρα­στι­κό «μο­ντάζ» α­πλά και μό­νο για να χω­ρέ­σουν ό­λοι ή, έ­στω, ό­σο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ροι.

Ποια θα μπο­ρού­σαν να εί­ναι τα μί­νι­μουμ ση­μεία συμ­φω­νίας;
Πι­στεύω ό­τι η στά­ση κομ­μά­των και ορ­γα­νώ­σεων α­πέ­να­ντι στην ΕΕ (και την Ο­ΝΕ) α­πο­τε­λεί σή­με­ρα λυ­δία λί­θο μιας κε­ντρι­κής πο­λι­τι­κής συ­μπό­ρευ­σης της Αρι­στε­ράς. Για να γί­νω πιο συ­γκε­κρι­μέ­νος, η σύ­γκλι­ση σε κα­τεύ­θυν­ση α­πο­δέ­σμευ­σης α­πό την ΕΕ (και την Ο­ΝΕ) εί­ναι ό­ρος εκ των ων ουκ ά­νευ για μια κε­ντρι­κή πο­λι­τι­κή συ­μπό­ρευ­ση των ε­πι­μέ­ρους πο­λι­τι­κών κομ­μά­των και ορ­γα­νώ­σεων της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς. Αντι­θέ­τως, η συ­γκρό­τη­ση ε­νός α­ντι-μνη­μο­νια­κού με­τώ­που, που θα διεκ­δι­κή­σει την κυ­βέρ­νη­ση και, μέ­σω αυ­τής, την ε­πί­λυ­ση των κρί­σι­μων προ­βλη­μά­των του ελ­λη­νι­κού λα­ού ε­ντός ΕΕ (και Ο­ΝΕ) εί­ναι, κα­τά την ά­πο­ψή μου, μια πολ­λα­πλά α­διέ­ξο­δη ε­πι­λο­γή τό­σο για την Αρι­στε­ρά, ό­σο και για τις εκ­με­ταλ­λευό­με­νες τά­ξεις της ελ­λη­νι­κής κοι­νω­νίας.

Ο Χρ. Λά­σκος έ­γρα­ψε στην πε­ρα­σμέ­νη «Επο­χή»: «Το πρό­γραμ­μα της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς σή­με­ρα, αν το δού­με με τυ­πι­κό τρό­πο, α­κό­μη και στις α­ρι­στε­ρό­τε­ρες εκ­δο­χές του εί­ναι «δε­ξιό» σε σχέ­ση με τα προ­γράμ­μα­τα με τα ο­ποία η Αρι­στε­ρά διεκ­δί­κη­σε και βρέ­θη­κε στην κυ­βέρ­νη­ση στα τέ­λη του ’70 αρ­χές του ’80», για να κα­τα­λή­ξει πως «Πρέ­πει να πι­στεύου­με στο σο­σια­λι­σμό». Πι­στεύεις ό­τι η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά κά­νει πί­σω στις α­ξίες της στο ό­νο­μα της κυ­βερ­νη­σι­μό­τη­τας;;
Χω­ρίς αμ­φι­βο­λία, μια Αρι­στε­ρά που δεν λέ­γε­ται μό­νον, αλ­λά και διεκ­δι­κεί να εί­ναι στην πρά­ξη ρι­ζο­σπα­στι­κή, ο­φεί­λει, στο πλαί­σιο ε­νός ευ­ρύ­τε­ρου θεω­ρη­τι­κού και πο­λι­τι­κού σχε­δίου με­τά­βα­σης, να α­να­δει­κνύει διαρ­κώς και με πολ­λές μορ­φές την άρ­ρη­κτη και ορ­γα­νι­κή σύν­δε­ση της τα­κτι­κής της με το στρα­τη­γι­κό στό­χο του σο­σια­λι­σμού. Κά­θε υ­πο­χώ­ρη­ση α­πό αυ­τή την αρ­χή στο ό­νο­μα της ε­κλο­γι­κής νί­κης δεν μπο­ρεί πα­ρά να έ­χει μοι­ραίες συ­νέ­πειες. Όπως προ­δή­λως αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες, δη­μιουρ­γώ­ντας σύγ­χυ­ση σε μα­ζι­κή κλί­μα­κα, προ­κα­λεί και η λε­κτι­κή ταύ­τι­ση κυ­βέρ­νη­σης και ε­ξου­σίας, ταύ­τι­ση που υιο­θε­τούν πολ­λές φο­ρές κο­ρυ­φαία στε­λέ­χη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, ό­ταν α­να­φέ­ρο­νται σε (μελ­λο­ντι­κές) βου­λευ­τι­κές ε­κλο­γές . Μια σύγ­χρο­νη ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά, που δεν κά­νει πί­σω στις α­ξίες της και δι­δά­σκε­ται α­πό τα λά­θη της, δεν ε­πι­τρέ­πε­ται να χρη­σι­μο­ποιεί ε­ναλ­λα­κτι­κά και σα συ­νώ­νυ­μους τους ό­ρους «κυ­βέρ­νη­ση» και «ε­ξου­σία». Ο δρό­μος προς την ε­ξου­σία δεν ταυ­τί­ζε­ται με το δρό­μο προς την κάλ­πη. Ο δρό­μος προς την κα­τά­λη­ψη της ε­ξου­σίας α­πό την πλευ­ρά της σύγ­χρο­νης ερ­γα­τι­κής τά­ξης και των συμ­μά­χων της και τη συ­ντρι­βή του α­στι­κού κρά­τους -για να θυ­μη­θού­με τη θέ­ση και την α­νά­λυ­ση του Marx- εί­ναι δρό­μος μα­κρύς, α­νη­φο­ρι­κός, ε­πί­πο­νος, γε­μά­τος κιν­δύ­νους και α­να­τρο­πές. Αυ­τό μας έ­χει δι­δά­ξει ό­χι μό­νο η θεω­ρία, αλ­λά και η ι­στο­ρία του κι­νή­μα­τος διε­θνώς και στη χώ­ρα μας.

Η ι­δέα του σο­σια­λι­σμού εί­ναι α­κό­μα ε­φι­κτή;
Εξα­κο­λου­θώ να πι­στεύω ό­τι ο κομ­μου­νι­σμός εί­ναι το μέλ­λον του κό­σμου, υ­πό τον ό­ρο ό­μως ό­τι οι ερ­γα­ζό­με­νοι και οι πο­λι­τι­κές πρω­το­πο­ρίες τους, α­ξιο­ποιώ­ντας και α­πλώ­νο­ντας στους σύγ­χρο­νους και­ρούς τον α­νε­ξάν­τλη­το θεω­ρη­τι­κό πλού­το του μαρ­ξι­σμού, ε­πι­τυγ­χά­νουν να συν­δέ­σουν στρα­τη­γι­κή με τα­κτι­κή, διε­θνο­ποιώ­ντας τους α­γώ­νες τους και α­πο­φεύ­γο­ντας να εν­δώ­σουν σε ψευ­δαι­σθή­σεις ή/ και να ε­πα­να­λά­βουν πρα­κτι­κές που κα­τέ­λη­ξαν σε τρα­γω­δίες κα­τά τη διάρ­κεια του 20ου αιώ­να.

Το εκ­παι­δευ­τι­κό κί­νη­μα «α­γνο­εί­ται»

Πριν τρία χρό­νια εί­χες γρά­ψει έ­να άρ­θρο με τίτ­λο «Ποια παι­δεία; Σε ποια κοι­νω­νία;» Σή­με­ρα, γί­νε­ται μια ύ­στα­τη προ­σπά­θεια να κα­θιε­ρω­θεί η παι­δεία ως ε­μπό­ρευ­μα. Ποια η γνώ­μη σου για το εκ­παι­δευ­τι­κό κί­νη­μα; Πώς θα α­πο­τρα­πεί η α­πα­ξίω­ση της παι­δείας;;

Εξα­κο­λου­θώ να πι­στεύω ό­τι έ­να κί­νη­μα διεκ­δί­κη­σης της παι­δείας ως δη­μό­σιου α­γα­θού δεν μπο­ρεί πα­ρά να εί­ναι, σε τε­λι­κή α­νά­λυ­ση, ορ­γα­νι­κό μέ­ρος ε­νός ευ­ρύ­τε­ρου ρι­ζο­σπα­στι­κού κι­νή­μα­τος κοι­νω­νι­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού. Προ­σπά­θη­σα μά­λι­στα να α­να­δεί­ξω αυ­τή τη θέ­ση μέ­σα α­πό μια μι­κρή με­λέ­τη που εί­δε το φως της δη­μο­σιό­τη­τας το 2012 με τίτ­λο «Πα­νε­πι­στή­μιο-ε­πι­χεί­ρη­ση & κοι­νω­νία της α­πό-γνω­σης. Μαρ­ξι­στι­κά προ­λε­γό­με­να». Δυ­στυ­χώς, δε θα ή­ταν σή­με­ρα ε­κτός πραγ­μα­τι­κό­τη­τας ό­ποιος θα υ­πο­στή­ρι­ζε ό­τι το εκ­παι­δευ­τι­κό κί­νη­μα -και α­να­φέ­ρο­μαι ει­δι­κό­τε­ρα στο χώ­ρο της τρι­το­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης- «α­γνο­εί­ται». Η σπου­δά­ζου­σα νε­ο­λαία με­τά τις πο­λύ ση­μα­ντι­κές κι­νη­το­ποιή­σεις του 2006-2007 δεί­χνει, κα­τά συ­ντρι­πτι­κή πλειο­ψη­φία, να έ­χει α­να­δι­πλω­θεί, ε­νώ ό­σον α­φο­ρά το δι­δα­κτι­κό προ­σω­πι­κό η εν­σω­μά­τω­ση ή/ και η μοι­ρο­λα­τρι­κή στά­ση δί­νουν τον τό­νο στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα της λε­γό­με­νης πα­νε­πι­στη­μια­κής κοι­νό­τη­τας.
Η ό­ποια α­να­τρο­πή αυ­τής της κα­τά­στα­σης μπο­ρεί να υ­πάρ­ξει στο μέλ­λον α­πό έ­να μα­ζι­κό εκ­παι­δευ­τι­κό κί­νη­μα, που, σε συ­ντο­νι­σμό με έ­να ορ­γα­νω­μέ­νο κί­νη­μα της σύγ­χρο­νης ερ­γα­τι­κής τά­ξης, θα α­να­χαι­τί­σει την α­πα­ξίω­ση της εκ­παί­δευ­σης και θα διεκ­δι­κή­σει την παι­δεία ως δη­μό­σιο α­γα­θό. Προς το πα­ρόν πά­ντως, δεν έ­χω πα­ρά να κα­τα­θέ­σω στην κυ­ριο­λε­ξία, την α­πο­ρία μου. Όπως ση­μείω­να και στη με­λέ­τη μου, ό­λα δεί­χνουν ό­τι «η κυ­ρίαρ­χη ι­δε­ο­λο­γία έ­χει κά­νει κα­λά τη δου­λειά της. Ο α­το­μι­κι­σμός ζει και βα­σι­λεύει, έ­χο­ντας εν­δυ­θεί το με­τα­μο­ντέρ­νο του έν­δυ­μα, και ο α­φη­ρη­μέ­νος αν­θρω­πι­στι­κός λό­γος, που συ­χνά α­ντι­τάσ­σε­ται στον κυ­νι­σμό των κυ­ρίαρ­χων, δεν μπο­ρεί πα­ρά να α­πο­δει­κνύε­ται ά­σφαι­ρος και πά­ντως α­κίν­δυ­νος, εν­δε­χο­μέ­νως και λει­τουρ­γι­κός, για την α­να­πα­ρα­γω­γή της υ­πάρ­χου­σας τά­ξης πραγ­μά­των».