Συχνά πυκνά κατά την περίοδο της καπιταλιστικής κρίσης, που καλά κρατεί, από πολλές μεριές ακούγεται «όταν τελειώσει κι αυτή η κρίση…». Το ότι η κρίση θα τελειώσει και θα αρχίσει πάλι ένας ανοδικός κύκλος θεωρείται ως κάτι νομοτελειακό και δεδομένο που δεν επιδέχεται καμιά αντίρρηση. Είναι κάτι σαν  φυσικός νόμος. Την  άποψη αυτή  φαίνεται να υιοθετούν τόσο οι καθεστωτικές πολιτικές δυνάμεις όσο και οι αντίπαλοί τους. Η αποδοχή μιας παρόμοιας συμπεριφοράς του καπιταλιστικού συστήματος παραγωγής οφείλεται στην ιστορική διαδρομή του καπιταλισμού και στη μέχρι τώρα συμπεριφορά του. Είναι όμως αυτό αρκετό για να οδηγηθούμε στο συμπέρασμα πως ΠΑΝΤΑ οι κρίσεις θα ξεπερνιόνται; Η άκριτη αποδοχή του δόγματος του αιώνιου ξεπεράσματος των κρίσεων από τον καπιταλισμό οδηγεί ουσιαστικά στην αποδοχή της θέσης για το αιώνιο του καπιταλιστικού συστήματος και στο τέλος της ιστορίας.

   Η άκριτη αποδοχή αυτής της θέσης είναι εν πολλοίς ασυνείδητη, τουλάχιστον από τη μεριά της αριστεράς ή όσων δέχονται την ιστορικότητα των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων. Όσοι θεωρούν τα κοινωνικά συστήματα ιστορικά δημιουργήματα πρέπει να διερευνούν και τους όρους υπό τους οποίους αυτά υπάρχουν και αναπτύσσονται. Στα επόμενα θα διερευνήσουμε τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες ο καπιταλισμός ξεπερνούσε ιστορικά τις κρίσεις του και αν αυτοί οι όροι είναι ακόμη ενεργοί.

   Οι οικονομικές κρίσεις είναι ένα φαινόμενο που εμφανίστηκε μαζί με τον καπιταλισμό. Έχουν σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις τόσο, και ιδιαίτερα στους εργαζόμενους, αλλά και στην ίδια τη δομή του καπιταλισμού. Έχουμε ήδη δει μια ιστορική ανασκόπηση των καπιταλιστικών κρίσεων στο:  http://eparistera.blogspot.com/2011/07/blog-post_10.html και μια αποτίμηση των επιπτώσεών τους στο: http://eparistera.blogspot.com/2011/08/blog-post_21.html. Οι καπιταλιστικές κρίσεις κάνοντας ένα συγκεκριμένο κύκλο ξεπερνιόνταν μέσα από την καταστροφή ενός μέρους του συσσωρευμένου κεφαλαίου.

    Οι μηχανισμοί με τους οποίους ο καπιταλισμός ξεπερνούσε τις κρίσεις του είναι διαφορετικοί από αυτούς που οδηγούσαν στην μακροχρόνια αύξηση των παραγωγικών δυνάμεων και στην οικονομική  μεγέθυνση. Οι κρίσεις μπορούν να ξεπεραστούν με την μείωση της παραγωγής κάτω από τα επίπεδα κατανάλωσης, μέχρις ότου τα συσσωρευμένα εμπορεύματα πουληθούν. Από κει και πέρα η ανάκαμψη μπορούσε να έρθει και με μικρές τεχνολογικές βελτιώσεις και με τη μείωση των μισθών, κάτι που έκανε συμφέρουσα την επένδυση, αλλά και λόγω της ύπαρξης των αντίρροπων στην υποκατανάλωση δυνάμεων. Αυτού του τύπου η ανάκαμψη έχει περιορισμένο εύρος και μπορεί απλά να οδηγήσει σε μια διακύμανση γύρω από την κατώτατη θέση ισορροπίας. Δεν οδηγεί σε υψηλότερα επίπεδα την παραγωγικότητα και τις παραγωγικές δυνάμεις. Ο μηχανισμός της αύξησης των παραγωγικών δυνάμεων και του περάσματος της παραγωγής και της οικονομίας σε ψηλότερα επίπεδα απαιτεί άλλους όρους και συνθήκες, με κυριότερες την αύξηση της παραγωγικότητας και την δημιουργία νέων παραγωγικών κλάδων με την καθοριστική συμβολή της τεχνολογίας.

H συνέχεια του άρθρου στο συνημμένο αρχείο ή στο eparistera