"Δεν μπορείς να λες στους πλοιοκτήτες που έχουν ένα βαθμό φορολογικής ασυλίας σε όλο τον κόσμο "θα σε φορολογήσω". Ναι, σίγουρα. Βρες με πρώτα", δηλώνει ο Βίκτωρ Ρέστης, εφοπλιστής, μέτοχος του ΔΟΛ και της εφημερίδας "Πρώτο Θέμα".

Βίκτωρ Ρέστης. Εφοπλιστής

Η δήλωση του εφοπλιστή Ρέστη στο Bloomberg έγινε μετά τις προεκλογικές προγραμματικές δηλώσεις του ΣΥΡΙΖΑ πως, αν σχηματίσει κυβέρνηση, θα φορολογήσει το εφοπλιστικό κεφάλαιο. Και τι δεν άκουσε, ο Ρέστης, και τι δεν γράφτηκε για την παραπάνω ωμή και κυνική δήλωσή του. Ο Ρέστης δεν είναι ούτε καλύτερος ούτε χειρότερος από τους υπόλοιπους ανθρώπους της τάξης του και είπε απλά μια αλήθεια που πιθανά οι άλλοι αποκρύπτουν. Είπε απλά πως στην οικονομία δεν υπάρχει ηθική και ο καπιταλισμός είναι απλά το πλέον αμοραλιστικό οικονομικό και κοινωνικό σύστημα που γέννησε η ανθρώπινη ιστορία. Το ζήτημα επομένως που μπαίνει δεν είναι η ηθική καταδίκη ενός ανθρώπου που, ως απλός αγγελιοφόρος, περιέγραψε τον τρόπο με τον οποίο υπάρχει και δρα το κεφάλαιο, και στη συγκεκριμένη περίπτωση το εφοπλιστικό.

Το ζητούμενο είναι η κατανόηση της δράσης του κεφαλαίου, οι νόμοι και οι κανόνες με τους οποίους δρα και αναπαράγεται, τα οικονομικά και κοινωνικά αποτελέσματα αυτής της δράσης και, σε τελική ανάλυση, η ανατροπή της κυριαρχίας του όταν αυτή η δράση αποβεί κοινωνικά επιζήμια. Δηλαδή τώρα. Γύρω από την ελληνική ναυτιλία και το εφοπλιστικό κεφάλαιο υπάρχει γενικά σιγή. Οι ίδιοι οι ελληνικής καταγωγής εφοπλιστές φροντίζουν οι δραστηριότητές τους να παραμένουν στο ημίφως. Ένα κλίμα μυστικοπάθειας περιβάλλει τον κλάδο. Μέσα στο σκηνικό αυτό ακούγονται και γράφονται πολλά και πολλοί αριθμοί πέφτουν στο τραπέζι για την προσφορά της ναυτιλίας στην ελληνική οικονομία. Μια και η ναυτιλία είναι ένας οικονομικός κλάδος που συνδέεται με την ίδια τη σύσταση του νεοελληνικού κράτους ένα πλέγμα μύθων και πραγματικότητας την ακολουθεί.

Αυτοί οι μύθοι την ακολουθούν και σήμερα μέσα σε διαφορετικές συνθήκες αλλά τόσο για τους ίδιους, όπως και τότε, όσο και για διαφορετικούς λόγους. Στη βάση αυτών των μύθων βρίσκεται πάντα η προσπάθεια εξωραϊσμού της δράσης του εφοπλιστικού κεφαλαίου μια και εκεί δραστηριοποιείται ένα σημαντικότατο τμήμα του ελληνικού κεφαλαίου. Αυτό είναι απόρροια της ιστορικής διαδρομής του ελληνικού έθνους με το κεφάλαιο να δραστηριοποιείται σε μη παραγωγικούς τομείς και ιδιαίτερα στη ναυτιλία και στο εμπόριο παίζοντας ουσιαστικά το ρόλο του μεταπράτη. Είναι επομένως η παραπάνω δραστηριότητα μία από εκείνες που καθόρισαν την οικονομική πορεία της Ελλάδας και το μοντέλο της ανάπτυξης που ακολούθησε.

Το ελληνικό κεφάλαιο βρισκόταν πάντα στη σκιά του διεθνούς κεφαλαίου παίζοντας το ρόλο του βοηθού του στη διαδικασία της εμπορικής επέκτασής του. Ο ρόλος του αυτός καθόρισε, σε σημαντικότατο βαθμό, και τη θέση της ελληνικής οικονομίας μέσα στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα και στο διεθνή καταμερισμό της εργασίας. Η θέση αυτή του ελληνικού κεφαλαίου ήταν ακριβώς εκείνη που δημιουργούσε συνθήκες υποτέλειας και που φαίνεται πως έφτασε πλέον στα όριά του. Από δω και πέρα η ελληνική οικονομία, και συνακόλουθα και η ελληνική κοινωνία, μπαίνει σε ένα σταυροδρόμι. Μέσα στις συνθήκες γενικευμένης κρίσης του καπιταλισμού καλείται να επιλέξει το δρόμο της. 2

Ή θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο, του υπηρέτη του παγκόσμιου καπιταλισμού, ή θα προσπαθήσει να αναδείξει μια άλλη οικονομική, παραγωγική και κοινωνική πορεία που θα έχει στο κέντρο της την ικανοποίηση των αναγκών των εργαζόμενων. Ακριβώς η θέση του ελληνικού κεφαλαίου στον παγκόσμιο καταμερισμό ήταν εκείνη που έφερε την Ελλάδα στην πρώτη θέση των χωρών που καλούνται να δώσουν απάντηση σε ένα ερώτημα που θα μπαίνει πλέον επιτακτικά σε όλο και περισσότερους λαούς των αναπτυγμένων χωρών. Θα συνεχίσουν να πορεύονται με το ίδιο κοινωνικοοικονομικό σύστημα ή θα διερευνήσουν άλλους δρόμους; Όσο περνά ο καιρός, και με ρυθμούς ιστορικά ταχύτατους, ο καπιταλισμός θα φανερώνει πως έχει φτάσει στα όριά του τα οποία και θα ξεπερνά ταχύτατα.

Η συνέχεια του άρθρου εδώ ή στο eparistera