Τα καταιγιστικά γεγονότα των τελευταίων ημερών στην Ουκρανία μας καλούν επειγόντως να επανεξετάσουμε ορισμένες υποτιθέμενες σταθερές της σκέψης μας, τόσο των αριστερών όσο και των απλώς δημοκρατικών και φιλελεύθερων πολιτών.

Εί­χα­με μια «από τα κάτω» ανα­τρο­πή μιας εκλεγ­μέ­νης κυ­βέρ­νη­σης, όπως αυτή του Για­νου­κό­βιτς με τρόπο που θυ­μί­ζει έντο­να το πλαί­σιο των λε­γό­με­νων «πορ­το­κα­λί επα­να­στά­σε­ων» των τε­λευ­ταί­ων χρό­νων και ιδίως αυτήν στην Ου­κρα­νία κατά την πρώτη δε­κα­ε­τία του αιώνα καθώς και εκεί­νη των τε­λευ­ταί­ων μηνών στην Αί­γυ­πτο, η οποία οδή­γη­σε στην ανα­τρο­πή του Μόρσι και στην ανά­λη­ψη της εξου­σί­ας από τους φο­ρείς μιας στρα­τιω­τι­κής δι­κτα­το­ρί­ας με υπο­τι­θέ­με­νη προ­ο­πτι­κή τη με­τά­βα­ση στην «ομα­λό­τη­τα». Πα­ρα­τη­ρού­με εδώ το εξής πα­ρά­δο­ξο: ενώ υπο­τί­θε­ται ότι αυτές οι ανα­τρο­πές διε­ξή­χθη­σαν με προ­ε­ξάρ­χον το λαϊκό στοι­χείο και με σκοπό τη «δη­μο­κρα­τι­κή» με­τα­βο­λή σε βάρος μιας (πραγ­μα­τι­κά ή και όχι) αυ­ταρ­χι­κής κυ­βέρ­νη­σης, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα υπήρ­ξε μια ξε­κά­θα­ρη στα­δια­κή ηγε­μό­νευ­ση από φι­λο­δυ­τι­κά και φι­λοϊ­μπε­ρια­λι­στι­κά στοι­χεία και ρεύ­μα­τα αλλά και η επι­βο­λή ενός φι­λο­δυ­τι­κού αυ­ταρ­χι­κού κα­θε­στώ­τος (στη μεν Αί­γυ­πτο ανοι­χτά με την κή­ρυ­ξη στρα­τιω­τι­κής δι­κτα­το­ρί­ας μετά την πτώση του Μόρσι, ενώ στην Ου­κρα­νία με τη μορφή ενός έντο­να φι­λο­φα­σι­στι­κού κα­θε­στώ­τος σε κοι­νο­βου­λευ­τι­κά ακόμη πλαί­σια). Ταυ­τό­χρο­να, και στη με­τά-Τσά­βεζ Βε­νε­ζου­έ­λα εκτυ­λίσ­σε­ται μια μα­ζι­κή κι­νη­το­ποί­η­ση στις εύ­πο­ρες πε­ριο­χές κατά του Μα­δού­ρο και με σκοπό την απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σή του. Μια πρώτη πα­ρα­τή­ρη­ση σχε­τί­ζε­ται με το γε­γο­νός ότι δεν μπο­ρού­με και δεν πρέ­πει να εί­μα­στε πά­ντο­τε, σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, με την φορά και τη διά­θε­ση ενός μα­ζι­κού αντι­κυ­βερ­νη­τι­κού κι­νή­μα­τος, ακόμη και αν αυτό επι­κα­λεί­ται πραγ­μα­τι­κές ή φα­ντα­στι­κές κα­τα­πιέ­σεις σε βάρος του και πραγ­μα­τι­κές πλημ­μέ­λειες στη λει­τουρ­γία της δη­μο­κρα­τί­ας. Η απο­λυ­το­ποί­η­ση της αμε­σο­δη­μο­κρα­τι­κής λει­τουρ­γί­ας του Δια­δι­κτύ­ου και της δήθεν δη­μο­κρα­τι­κής και προ­ο­δευ­τι­κής κα­τεύ­θυν­σης κάθε κι­νη­το­ποί­η­σης, η οποία εξα­πλώ­νε­ται μέσα από το Δια­δί­κτυο, είναι εσφαλ­μέ­νη. Σε μια πε­ρί­ο­δο, η οποία κυ­ριαρ­χεί­ται από μια αντε­πα­να­στα­τι­κή και αντερ­γα­τι­κή πο­λι­τι­κή και ιδε­ο­λο­γι­κή τάση και όπου οι φι­λο­κα­πι­τα­λι­στι­κές και φι­λοϊ­μπε­ρια­λι­στι­κές δυ­νά­μεις βρί­σκο­νται στην επί­θε­ση -παρά τις όποιες τά­σεις φι­λο­λαϊ­κής ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης, όπως ιδίως σε χώρες σαν την Ελ­λά­δα-, δεν είναι κα­θό­λου πα­ρά­λο­γο η όποια μα­ζι­κή και κι­νη­μα­τι­κή τάση να ηγε­μο­νευ­θεί από ιμπε­ρια­λι­στι­κές έως και ακραία δε­ξιές ή και φα­σι­στι­κές πο­λι­τι­κές αντι­λή­ψεις και μά­λι­στα κάτω από την ισχύ κυ­ρί­ως της ιμπε­ρια­λι­στι­κής προ­πα­γάν­δας του δυ­τι­κού άξονα (ΗΠΑ, Ε.Ε.). Ιδίως, η ταύ­τι­ση μιας προ­ο­πτι­κής «φι­λο­δυ­τι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης» ή διε­ξό­δου ως ταυ­τό­ση­μης με τη δήθεν τε­λι­κή επι­βο­λή ενός δη­μο­κρα­τι­κού – κοι­νο­βου­λευ­τι­κού κα­θε­στώ­τος θυ­μί­ζει έντο­να το κλίμα κάτω από το οποίο κα­τέρ­ρευ­σαν οι κοι­νω­νί­ες του λε­γό­με­νου «υπαρ­κτού σο­σια­λι­σμού» όπου τα μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα σχε­τι­κά εύ­κο­λα ηγε­μο­νεύ­θη­καν από το όνει­ρο μιας φι­λε­λεύ­θε­ρης και κα­τα­να­λω­τι­κής κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Δύσης.

Η ηγε­μό­νευ­ση φι­λο­φα­σι­στι­κών

ιδε­ο­λο­γη­μά­των και κι­νή­σε­ων

Αυτό που είναι, όμως, και­νού­ριο στοι­χείο είναι η ηγε­μό­νευ­ση αυτών των μα­ζι­κών κι­νη­μά­των σε χώρες της πε­ρι­φέ­ρειας ή έστω της ευ­ρω­παϊ­κής πε­ρι­φέ­ρειας από πραγ­μα­τι­κά και άμεσα φι­λο­φα­σι­στι­κά και φι­λο­αυ­ταρ­χι­κά ιδε­ο­λο­γή­μα­τα και κι­νή­σεις. Ενώ πα­λαιό­τε­ρα η συμ­μα­χία των με­σαί­ων στρω­μά­των με τη Δύση οι­κο­δο­μού­νταν στη βάση μιας γνή­σιας κοι­νο­βου­λευ­τι­κής προ­ο­πτι­κής, ταυ­τι­σμέ­νης με την υπο­τι­θέ­με­νη «άνοδο» ή «προ­σέγ­γι­ση» αυτών των κοι­νω­νιών προς τα δυ­τι­κά ιμπε­ρια­λι­στι­κά κέ­ντρα, τώρα η στρο­φή προς τη Δύση ταυ­τί­ζε­ται με πρα­κτι­κές της «πα­θη­τι­κής επα­νά­στα­σης» και με τη φα­σι­στι­κο­ποί­η­ση των φι­λο­δυ­τι­κών μα­ζι­κών κι­νη­μά­των. Έχου­με την αί­σθη­ση ότι αυτή η εξέ­λι­ξη λέει πε­ρισ­σό­τε­ρα πράγ­μα­τα για τη διε­θνή πο­λι­τι­κή κρίση εντός της ιμπε­ρια­λι­στι­κής αλυ­σί­δας και ιδίως στις χώρες του κα­πι­τα­λι­στι­κού και ιμπε­ρια­λι­στι­κού κέ­ντρου και λι­γό­τε­ρα για τα φι­λο­δυ­τι­κά μα­ζι­κά κι­νή­μα­τα στη συ­νο­λι­κή πε­ρι­φέ­ρεια ή στην «πε­ρι­φέ­ρεια του κέ­ντρου». Ο ιμπε­ρια­λι­σμός, κατά τη σύγ­χρο­νη κρίση του, δεν εξά­γει από το κέ­ντρο προς την πε­ρι­φέ­ρεια φι­λο­δη­μο­κρα­τι­κά και πραγ­μα­τι­κά ανα­πτυ­ξια­κά (με την όποια προ­ο­δευ­τι­κή έν­νοια του όρου) δια­κυ­βεύ­μα­τα και ιδε­ο­λο­γί­ες αλλά κυ­ρί­ως φι­λο­φα­σι­στι­κές ενορ­μή­σεις για την «ισχυ­ρή κοι­νό­τη­τα» και το «ισχυ­ρό φυ­λε­τι­κό κρά­τος» που θα είναι και σύμ­μα­χος ιδίως της ιμπε­ρια­λι­στι­κής Δύσης. Αυτές οι ιδε­ο­λο­γί­ες δεν καλ­λιερ­γούν καν μια προ­ο­πτι­κή «ανα­πτυ­ξια­κού λαϊ­κι­σμού» σαν αυτήν που χα­ρα­κτή­ρι­ζε ορι­σμέ­να με­τα­ποι­κια­κά κα­θε­στώ­τα μετά το 1960 (με τη στή­ρι­ξη ή και μη της ντό­πιας Αρι­στε­ράς) αλλά, αντι­θέ­τως, μια γειτ­νί­α­ση με όρους από­λυ­της πο­λι­τι­κής και πο­λι­τι­στι­κής υπο­τέ­λειας.

Όμως, ακόμη πιο εν­δια­φέ­ρον είναι το φαι­νό­με­νο ότι ο δυ­τι­κός ιμπε­ρια­λι­σμός (η στάση του ρω­σι­κού ή του κι­νέ­ζι­κού ιμπε­ρια­λι­στι­κού άξονα είναι δια­κρι­τό ζή­τη­μα) δεν εγκρί­νει αυτά τα νέα αυ­ταρ­χι­κά κα­θε­στώ­τα μονο κατ’ απο­τέ­λε­σμα (όπως συ­νέ­βαι­νε με τη σχέση Χά­γεκ-Πι­νο­σέτ, όταν προ­κρι­νό­ταν το «πε­ρι­φε­ρεια­κό» δι­κτα­το­ρι­κό κα­θε­στώς γιατί διευ­κό­λυ­νε την «αγορά» και γιατί εξο­λό­θρευ­ες τους κομ­μου­νι­στές) αλλά και κατά τη μορφή. Η ση­με­ρι­νή Δύση φαί­νε­ται να μην έχει τί­πο­τε αντι­θε­τι­κό να πει για τη «νε­κρα­νά­στα­ση» των να­ζι­στι­κών συμ­βό­λων, ονο­μά­των και ση­μαιών στην Ου­κρα­νία, για φαι­νό­με­να που υπερ­τε­ρούν δη­λα­δή κατά πολύ σε αντι­δρα­στι­κό­τη­τα από τους φι­λο­δυ­τι­κούς δι­κτά­το­ρες του ’60 και του ’70, και μά­λι­στα δια­κρί­νο­νται από την ύπαρ­ξη αντι­δρα­στι­κών μα­ζι­κών κι­νη­μά­των.

Τι συμ­βαί­νει με τη Δύση;

Τι συμ­βαί­νει, λοι­πόν, με τη Δύση; Τι απέ­γι­νε το δη­μο­κρα­τι­κό και φι­λε­λεύ­θε­ρο πρό­σω­πο ή έστω «προ­σω­πείο» της;

Η πα­ρακ­μή της πο­λι­τι­κής ως δια­κρι­τής σφαί­ρας και του κοι­νο­βου­λευ­τι­σμού ως μορ­φής κα­θε­στώ­τος στη Δύση και ιδίως στην Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση, όπου πυ­κνώ­νουν τα σύν­νε­φα ενός διαρ­κούς «κοι­νο­βου­λευ­τι­κού» κα­θε­στώ­τος «έκτα­κτης ανά­γκης» σε σύ­μπνοια και συ­νερ­γα­σία με την άμεσα ρι­ζο­σπα­στι­κή και φα­σι­στι­κή Δεξιά, η οποία και εξα­πλώ­νε­ται μέσα και από τον εύ­λο­γο ευ­ρω­σκε­πτι­κι­σμό, απο­κα­λύ­πτουν μια ολωσ­διό­λου δια­φο­ρε­τι­κή ει­κό­να από αυτήν που προ­πα­γαν­δί­ζει εδώ και δε­κα­ε­τί­ες η φι­λο­ευ­ρω­παϊ­στι­κή Αρι­στε­ρά και Κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά. Ας θυ­μη­θού­με, εδώ, ότι ένα βα­σι­κό επι­χεί­ρη­μα υπέρ της πα­ρα­μο­νής στο ευρώ και στην Ε.Ε. έχει υπάρ­ξει ως προς τους αρι­στε­ρούς η πο­λι­τι­κή νη­νε­μία, η απο­φυ­γή κα­θε­στω­τι­κών κρί­σε­ων και η δήθεν δο­μι­κή διά­σω­ση του κοι­νο­βου­λευ­τι­σμού εντός του πλαι­σί­ου της Ε.Ε. και τε­λι­κά η δια­τή­ρη­ση, έστω και με με­γά­λο κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κό πλαί­σιο για τους ερ­γα­ζό­με­νους ενός δη­μο­κρα­τι­κού πο­λι­τεύ­μα­τος ενά­ντια στη φα­σι­στι­κή απει­λή. Είναι, όμως, έτσι τα πράγ­μα­τα;

H πλή­ρης αντι­δρα­στι­κο­ποί­η­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης

Όσα συμ­βαί­νουν σή­με­ρα στην Ου­κρα­νία και στο χώρο των πρώην σο­βιε­τι­κών δη­μο­κρα­τιών κα­τα­λή­γουν να δια­ψεύ­σουν την επί δε­κα­ε­τί­ες εντύ­πω­ση ή και προ­πα­γάν­δα ότι οι χώρες της Ε.Ε. απο­τε­λούν κοι­τί­δα και θε­μα­το­φύ­λα­κα της αστι­κής έστω δη­μο­κρα­τί­ας. Ας θυ­μη­θού­με εδώ ορι­σμέ­να ση­μα­ντι­κά πε­ρι­στα­τι­κά των τε­λευ­ταί­ων ετών:

• Την κή­ρυ­ξη στρα­τιω­τι­κού νόμου στη Γαλ­λία το φθι­νό­πω­ρο του 2005 για την αντι­με­τώ­πι­ση των τα­ρα­χών στα προ­ά­στια του Πα­ρι­σιού.
• Την ει­σα­γω­γή -ιδί­ως στη Βρε­τα­νία αλλά και στη Γερ­μα­νία και αλ­λού- νέων ει­δι­κών αντι­τρο­μο­κρα­τι­κών νόμων μετά την 11η Σε­πτεμ­βρί­ου, οι οποί­οι όχι μόνο ποι­νι­κο­ποιούν το φρό­νη­μα αλλά και δί­δουν τη δυ­να­τό­τη­τα κρά­τη­σης χωρίς δίκη, ανω­νύ­μων μαρ­τύ­ρων κ.λπ. Όλα αυτά τα υπέ­ρο­χα δια­φη­μί­σθη­καν ως προ­στα­σία της δη­μο­κρα­τί­ας ένα­ντι της «τρο­μο­κρα­τί­ας», του φο­ντα­με­ντα­λι­στι­κού Ισλάμ κ.λπ.
• Τη συ­νε­χή πραγ­μα­το­ποί­η­ση ασκή­σε­ων των ει­δι­κών δυ­νά­με­ων του στρα­τού και της αστυ­νο­μί­ας κατά εν­δε­χό­με­νων τα­ρα­χών μέσα στις πό­λεις, πρό­σφα­τα δε τη συ­νερ­γα­σία γαλ­λι­κών και γερ­μα­νι­κών ει­δι­κών δυ­νά­με­ων στο δυ­τι­κό τμήμα της Γερ­μα­νί­ας αλλά και την πραγ­μα­το­ποί­η­ση αντί­στοι­χων ασκή­σε­ων στη Βό­ρεια Ελ­λά­δα με τον κω­δι­κό «Καλ­λί­μα­χος».
• Τη συ­στη­μα­τι­κή κα­τά­λυ­ση των κοι­νω­νι­κών, ερ­γα­σια­κών και ασφα­λι­στι­κών δι­καιω­μά­των των ερ­γα­ζο­μέ­νων στο όνομα των διαρ­θρω­τι­κών μέ­τρων, των ανα­γκαί­ων «με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων» και μά­λι­στα ιδίως στον ευ­ρω­παϊ­κό Νότο και στην Ελ­λά­δα.
• Την ενί­σχυ­ση των αποι­κια­κών και νε­οϊ­μπε­ρια­λι­στι­κών πε­ρι­πε­τειών ιδίως της «σο­σια­λι­στι­κής» Γαλ­λί­ας στο Μάλι, την Κε­ντρο­α­φρι­κα­νι­κή Δη­μο­κρα­τία και αλλού.
• Τη με­γά­λη ενί­σχυ­ση από την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ του φι­λο­δυ­τι­κού αλλά σε με­γά­λο βαθμό και νε­ο­φα­σι­στι­κού άξονα στην Ου­κρα­νία και στον ευ­ρύ­τε­ρο χώρο των πρώην σο­βιε­τι­κών δη­μο­κρα­τιών, σε αντί­θε­ση προς την (κα­πι­τα­λι­στι­κή βε­βαί­ως) επιρ­ροή της Ρω­σί­ας και των δικών της συμ­μά­χων.
• Τη συ­ζή­τη­ση για πι­θα­νή επέμ­βα­ση δυ­νά­με­ων της Ε.Ε. κατά του λαού της Βοσ­νί­ας.

Όλοι αυτοί οι δεί­κτες δεί­χνουν ότι ανα­πτύσ­σε­ται μια εγ­γε­νής κρίση των όψεων της φι­λε­λεύ­θε­ρης δη­μο­κρα­τί­ας και του κοι­νο­βου­λευ­τι­σμού στη Δύση, όπως αυτά ανα­πτύ­χθη­καν μετά τον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο χάρη σε με­γά­λο βαθμό στην αντι­φα­σι­στι­κή νίκη και ιδίως χάρη στα αντι­φα­σι­στι­κά κι­νή­μα­τα των λαών της Ευ­ρώ­πης αλλά και τις νίκες της τότε Σο­βιε­τι­κής Ένω­σης, η οποία παρά τον εσω­τε­ρι­κό γρα­φειο­κρα­τι­κό εκ­φυ­λι­σμό της απο­τέ­λε­σε το καί­ριο αντί­βα­ρο στην ανά­πτυ­ξη και επέ­κτα­ση του φα­σι­σμού και να­ζι­σμού. Η άνο­δος του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού αλλά και των νέων όψεων του ιμπε­ρια­λι­σμού που ορί­ζο­νται ως «διε­θνο­ποί­η­ση» ή «πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση» βλά­πτει σο­βα­ρά τη δη­μο­κρα­τία, ακόμη και την αστι­κή.

ΕΟΚ και Ε.Ε.

Υπο­τί­θε­ται ότι η αρ­χι­κή Ευ­ρω­παϊ­κή Οι­κο­νο­μι­κή Κοι­νό­τη­τα (ΕΟΚ) μετά το 1957, ή και ακόμη πα­λαιό­τε­ρα η Ένωση Άν­θρα­κα και Χά­λυ­βα ανά­με­σα στη Γαλ­λία κυ­ρί­ως και τη Γερ­μα­νία, ιδρύ­θη­καν πέραν των οι­κο­νο­μι­κών λόγων για το συ­ντο­νι­σμό της κα­πι­τα­λι­στι­κής ανά­πτυ­ξης των χωρών αυτών μετά τον πό­λε­μο και για να προ­α­σπί­σουν τη δη­μο­κρα­τία στην Ευ­ρώ­πη και ότι ως έναν βαθμό το πραγ­μα­το­ποί­η­σαν. Ακόμη και αυτή η προ­κα­ταρ­κτι­κή πα­ρα­τή­ρη­ση δεν είναι επαρ­κώς βά­σι­μη. Ξεχνά ότι η «προ­στα­σία της δη­μο­κρα­τί­ας» στην Ευ­ρώ­πη κα­τα­νο­ή­θη­κε εξαρ­χής ως αντί­θε­ση στον κομ­μου­νι­σμό στο πλαί­σιο του Ψυ­χρού Πο­λέ­μου, ως στή­ρι­ξη του δια­βό­η­του Σχε­δί­ου Μάρ­σαλ και ως προ­πα­γάν­δι­ση των αξιών του δη­μο­κρα­τι­κού κα­πι­τα­λι­σμού ως μιας στα­θε­ράς ένα­ντι «του μαύ­ρου και του κόκ­κι­νου ολο­κλη­ρω­τι­σμού». Επί­σης, ότι σε βα­σι­κές χώρες της ΕΟΚ όπως η Γαλ­λία και η Ιτα­λία, κατά τη διάρ­κεια των με­γά­λων πο­λι­τι­κών κρί­σε­ων του Μάη 1968 ή του «Θερ­μού Φθι­νο­πώ­ρου» του 1969 στην Ιτα­λία, συ­ζη­τή­θη­κε στους κυ­ρί­αρ­χους κύ­κλους -και απορ­ρί­φθη­κε, αφού υπήρ­χαν και ηπιό­τε­ρες δυ­να­τές λύ­σεις- και το εν­δε­χό­με­νο ενός στρα­τιω­τι­κού πρα­ξι­κο­πή­μα­τος σε συν­δυα­σμό με μια προ­γε­νέ­στε­ρη «στρα­τη­γι­κή της έντα­σης» ορ­γα­νω­μέ­νης σε σύ­μπνοια από τις υπη­ρε­σί­ες των ΗΠΑ και των χωρών αυτών. Επί­σης, ότι η ΕΟΚ σε αντί­θε­ση με το Συμ­βού­λιο της Ευ­ρώ­πης καμία σο­βα­ρή πρω­το­βου­λία δεν πήρε για να απο­δυ­να­μώ­σει την ελ­λη­νι­κή, την ισπα­νι­κή ή την πορ­το­γα­λι­κή δι­κτα­το­ρία: αντί­θε­τα, οι σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τι­κοί κύ­κλοι της έκα­ναν ό,τι μπο­ρού­σαν για να ανα­κό­ψουν την Επα­νά­στα­ση των Γα­ρι­φά­λων στην Πορ­το­γα­λία το 1975. Επί­σης, και η ίδια η στα­δια­κή επι­βο­λή ενός ακραί­ου νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού μετά το Μά­α­στρι­χτ (1991) εκ­δη­λώ­θη­κε ως ένα λαν­θά­νον και διαρ­κές αντε­πα­να­στα­τι­κό κί­νη­μα ή «πρα­ξι­κό­πη­μα».

Και πέρα, όμως, από τις πα­λαιό­τε­ρες αυτές ιστο­ρι­κές ανα­φο­ρές, η ει­κό­να μιας Ε.Ε. η οποία εγ­γυά­ται τη «δη­μο­κρα­τία» και την «κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη» δεν έχει καμία σχέση με την ισχύ­ου­σα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα των τε­λευ­ταί­ων ετών. Η με­γά­λη αύ­ξη­ση των ανέρ­γων, των φτω­χών και των αστέ­γων ως πο­σο­στό του πλη­θυ­σμού χάρη στις συ­στη­μα­τι­κές «αντι­με­ταρ­ρυθ­μί­σεις» του κε­φα­λαί­ου αλλά και η υψηλή -πέ­ραν συ­γκυ­ρια­κών ανα­τα­ρά­ξε­ων και πέραν ίσως και της ελ­λη­νι­κής εξαί­ρε­σης στο εκλο­γι­κό όμως κυ­ρί­ως επί­πε­δο- πα­θη­τι­κο­ποί­η­ση των λαϊ­κών τά­ξε­ων και μαζών απο­δει­κνύ­ουν ότι εκτυ­λίσ­σε­ται επί χρό­νια μια όξυν­ση της επι­θε­τι­κής τα­ξι­κής πάλης εκ μέ­ρους των κυ­ρί­αρ­χων τά­ξε­ων στην Ε.Ε. χωρίς αντί­στοι­χη απά­ντη­ση από τις κυ­ριαρ­χού­με­νες τά­ξεις. Το γε­γο­νός ότι η αντι­δρα­στι­κο­ποί­η­ση των πο­λι­τι­κών μορ­φών δεν έχει φτά­σει ως το ση­μείο της στρα­τιω­τι­κής κα­τά­λυ­σης του κοι­νο­βου­λευ­τι­σμού στη Δύση δεν έχει σχέση με την υπο­τι­θέ­με­νη υπε­ρο­χή των δη­μο­κρα­τι­κών αξιών στη Δύση αλλά με το απτό γε­γο­νός ότι οι όποιες λαϊ­κές και κοι­νω­νι­κές αντι­στά­σεις δεν ξε­πέ­ρα­σαν -παρά την κρίση πο­λι­τι­κής εκ­προ­σώ­πη­σης ιδίως στις χώρες του ευ­ρω­παϊ­κού Νό­του- ένα όριο ανά­πτυ­ξης των μα­χη­τι­κών και αγω­νι­στι­κών μορ­φών πάλης. Γιατί, όμως, παρ’ όλα αυτά, μια με­γά­λη με­ρί­δα της ευ­ρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς θε­ω­ρεί ακόμη την Ε.Ε. και την Ευ­ρω­ζώ­νη σαν κοι­τί­δα και χώρο προ­στα­σί­ας του αστι­κο­δη­μο­κρα­τι­κού πο­λι­τεύ­μα­τος; Γιατί αυτή η με­ρί­δα θε­ω­ρεί κάθε πι­θα­νή ρήξη με την Ευ­ρω­ζώ­νη και την Ε.Ε. ως άνοιγ­μα του δρό­μου όχι μόνο προς την εθνι­κι­στι­κή ανα­δί­πλω­ση (η οποία σή­με­ρα θε­ριεύ­ει εντός της Ε.Ε.) αλλά και προς την αντι­δη­μο­κρα­τι­κή εκτρο­πή; Θα επι­χει­ρή­σου­με μια πρώτη σύ­ντο­μη εξή­γη­ση και θα επα­νέλ­θου­με.

2. Οι πα­ρα­γω­γι­κές δυ­νά­μεις, η δη­μο­κρα­τία, η ευ­ρω­κε­ντρι­κή Αρι­στε­ρά

Η ευ­ρω­παϊ­στι­κή τάση της Αρι­στε­ράς σή­με­ρα -και εδώ εν­νο­ού­με την υπε­ρά­σπι­ση της Ευ­ρω­ζώ­νης και της Ε.Ε. και όχι των κα­τα­κτή­σε­ων του ευ­ρω­παϊ­κού πο­λι­τι­σμού και του Δια­φω­τι­σμού- συ­νε­χί­ζει μια ισχυ­ρή πα­ρά­δο­ση της σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας αλλά και του δε­ξιού ευ­ρω­κομ­μου­νι­σμού. Η Ευ­ρώ­πη και γε­νι­κό­τε­ρα το δυ­τι­κό ιμπε­ρια­λι­στι­κό Κέ­ντρο νο­ού­νται ως ο χώρος της βα­σι­κής ανά­πτυ­ξης των (κα­πι­τα­λι­στι­κών) πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων και, άρα, ως ο χώρος όπου η ενί­σχυ­ση της κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης της πα­ρα­γω­γής και των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων θέτει εμ­φα­νέ­στε­ρα το ζή­τη­μα της ανα­ντι­στοι­χί­ας πα­ρα­γω­γι­κών σχέ­σε­ων-πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων και η διε­θνής και εγ­χώ­ρια μο­νο­πω­λιο­ποί­η­ση του κα­πι­τα­λι­σμού θέτει άμεσα το ζή­τη­μα ενός προ­στα­δί­ου και μιας προ­κα­ταρ­κτι­κής μορ­φής του σο­σια­λι­σμού. Η κοι­νω­νι­κο­ποί­η­ση και ολο­κλή­ρω­ση του κα­πι­τα­λι­σμού ενι­σχύ­ει ανα­γκα­στι­κά τις δη­μο­κρα­τι­κές μορ­φές και οξύ­νει την αντί­θε­ση ανά­με­σα σε αυτές και στην κα­πι­τα­λι­στι­κή ιδιο­κτη­σία και ιδιο­ποί­η­ση. Συ­νε­πώς, ο χώρος της Ευ­ρώ­πης λόγω της ανά­πτυ­ξης των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων -σε συ­στοι­χία και με ένα φι­λε­λεύ­θε­ρο και δια­φω­τι­στι­κό ιδε­ο­λο­γι­κό και πο­λι­τι­στι­κό πλαί­σιο- είναι ο ιδα­νι­κός κοι­νός χώρος για την άνοδο των δυ­νά­με­ων του σο­σια­λι­σμού και της δη­μο­κρα­τί­ας.

Όλη αυτή η συ­ζή­τη­ση έχει ξα­να­διε­ξα­χθεί και μά­λι­στα σε τόσο έντο­νο βαθμό που θυ­μί­ζει ένα déjà vu. Ήταν ο Κά­ου­τσκι το 1918, ο οποί­ος αμ­φι­σβη­τού­σε τη δυ­να­τό­τη­τα όχι απλώς οι­κο­δό­μη­σης του σο­σια­λι­σμού αλλά και νίκης της ερ­γα­τι­κής εξου­σί­ας σε μια «κα­θυ­στε­ρη­μέ­νη χώρα» όπως η Ρωσία. Η επα­νά­στα­ση μπο­ρού­σε να νι­κή­σει είτε διε­θνώς σε μια συ­νο­λι­κά επα­να­στα­τη­μέ­νη Ευ­ρώ­πη (μέχρι τότε πρό­τει­νε την «ανα­μο­νή») είτε στην ώριμη κα­πι­τα­λι­στι­κά Γερ­μα­νία (και εκεί, όμως, πρό­τει­νε την «ανα­μο­νή» μέχρι την πραγ­μα­τι­κή ωρί­μαν­ση). Μέχρι τότε πρό­τει­νε την υπε­ρά­σπι­ση των αστι­κών δη­μο­κρα­τι­κών θε­σμών, έστω και αν αυτό σή­μαι­νε στην πράξη τη σφαγή των επα­να­στα­τών – τον Κά­ου­τσκυ δεν τον ένοια­ζε, δεν έβαψε ο ίδιος τα χέρια του στο αίμα αλλά οι «πλειο­ψη­φι­κοί σο­σια­λι­στές» Σάι­ντε­μαν, Έμπερτ και Νόσκε. Όλο λοι­πόν το κα­ου­τσκι­στι­κό σχήμα υπο­στή­ρι­ζε -του­λά­χι­στον μετά το 1914- ότι οι δυ­νά­μεις της κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης και της δη­μο­κρα­τί­ας σή­με­ρα και του σο­σια­λι­σμού αύριο συ­γκε­ντρώ­νο­νται εντός μιας κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­στι­κά ενο­ποι­η­μέ­νης Δύσης. Ο Λένιν του αντι­πα­ρέ­τασ­σε το σκε­πτι­κό της ανι­σό­με­τρης ανά­πτυ­ξης, του «ασθε­νούς κρί­κου», των διε­θνών και εσω­τε­ρι­κών αντι­φά­σε­ων που συγ­χω­νεύ­ο­νται και τε­λι­κά το χα­ρα­κτή­ρα των σκέ­ψε­ων του Κά­ου­τσκυ ως απο­λο­γη­τι­κό του δυ­τι­κού ιμπε­ρια­λι­σμού.

Το σκε­πτι­κό αυτό του Κά­ου­τσκι, όπως το δια­βά­ζου­με σή­με­ρα, αγνο­ού­σε ορι­σμέ­νες βα­σι­κές πο­λι­τι­κές πα­ρα­μέ­τρους α) τη συ­νά­φεια πα­ρα­γω­γι­κών σχέ­σε­ων και πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων και, άρα, και την αυ­ταρ­χι­κή και τα­ξι­κή πε­ρι­φρού­ρη­ση της κα­πι­τα­λι­στι­κής ανά­πτυ­ξης εντός της Δύσης, β) τη λει­τουρ­γία της κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων ως μέσου ενί­σχυ­σης της αστι­κής ιδε­ο­λο­γί­ας και ηγε­μο­νί­ας ακόμη και σε συν­θή­κες πο­λι­τι­στι­κής και πο­λι­τι­κής πα­ρακ­μής, γ) τη δυ­να­τό­τη­τα ορι­σμέ­νες όψεις του Δια­φω­τι­σμού, ιδίως αυτές που έχουν σχέση με την ερ­γα­λεια­κό­τη­τα και την κυ­ριαρ­χία πάνω στον άν­θρω­πο και τη φύση, να αντι­στρα­φούν σε αντι­δρα­στι­κή και φα­σι­στι­κή κα­τεύ­θυν­ση, ιδίως στα κέ­ντρα της ιμπε­ρια­λι­στι­κής Δύσης, όπως απέ­δει­ξε η φα­σι­στι­κή εμπει­ρία, δ) τη λει­τουρ­γία της αστι­κής δη­μο­κρα­τί­ας σε συν­θή­κες πο­λι­τι­κής κρί­σης ως συ­γκα­λυ­πτι­κής της τα­ξι­κής κυ­ριαρ­χί­ας αλλά και ως συ­γκα­λυ­πτι­κής του εθνι­κι­σμού των ισχυ­ρό­τε­ρων ιμπε­ρια­λι­στι­κών κρα­τών. Επί­σης, το σκε­πτι­κό του Κά­ου­τσκι για την αδυ­να­μία και τη μη πρό­σβα­ση των λι­γό­τε­ρο ανα­πτυγ­μέ­νων κοι­νω­νιών προς το σο­σια­λι­σμό ενί­σχυε από μια «δη­μο­κρα­τι­κή» και «αρι­στε­ρή» οπτι­κή τον ευ­ρω­κε­ντρι­σμό, το ρα­τσι­σμό και την ιμπε­ρια­λι­στι­κή ιδε­ο­λο­γία, όπως αυτά είχαν δια­μορ­φω­θεί στα κέ­ντρα των ιμπε­ρια­λι­στι­κών αυ­το­κρα­το­ριών και των άλλων ισχυ­ρών κα­πι­τα­λι­στι­κών κρα­τών της Δύσης.

Όλη αυτή την ιδε­ο­λο­γι­κή απο­σκευή ότι όλα θα συμ­βούν σε μια ενο­ποι­η­μέ­νη Ευ­ρώ­πη μέσα από μια συγ­χρο­νία και ιδίως πρώτα στα πιο ανα­πτυγ­μέ­να κα­πι­τα­λι­στι­κά έθνη της, ο κα­ου­τσκι­σμός την κλη­ρο­δό­τη­σε στον Ευ­ρω­κομ­μου­νι­σμό, ιδίως τη δεξιά του εκ­δο­χή. Σε αντί­θε­ση με τον πα­ρα­δο­σια­κό κομ­μου­νι­σμό και τον «προ­λε­τα­ρια­κό διε­θνι­σμό» προς την ΕΣΣΔ -και αυτό είναι το αστείο σε σύ­γκρι­ση με τη ση­με­ρι­νή συ­ζή­τη­ση- ο Ευ­ρω­κομ­μου­νι­σμός πρό­τει­νε τους «εθνι­κούς δρό­μους» προς το σο­σια­λι­σμό: η γραμ­μή έπρε­πε να μυ­ρί­ζει θυ­μά­ρι, έλεγε κά­πο­τε ο Λε­ω­νί­δας Κύρ­κος για το ΚΚΕ Εσω­τε­ρι­κού. Όμως, ταυ­τό­χρο­να, ο Ευ­ρω­κομ­μου­νι­σμός προ­νο­μιο­ποιού­σε το χώρο της ΕΟΚ ως το πεδίο των τα­ξι­κών αγώ­νων στην Ευ­ρώ­πη. Πίσω από αυτή τη λο­γι­κή βρι­σκό­ταν και πάλι το σχέ­διο συ­γκέ­ντρω­σης και κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης των πα­ρα­γω­γι­κών δυ­νά­με­ων αλλά και η «δύ­να­μη» της αστι­κής δη­μο­κρα­τί­ας στη Δυ­τι­κή Ευ­ρώ­πη. Και πάλι οι ισχυ­ρό­τε­ροι οι­κο­νο­μι­κά λαοί εντός της Ευ­ρώ­πης θα «ξυ­πνού­σαν» πρώ­τοι και θα τρα­βού­σαν και τους άλ­λους λαούς προς το σο­σια­λι­σμό. Επί­σης, οι πιο «κα­θυ­στε­ρη­μέ­νες χώρες» έμπαι­ναν στο κλαμπ των πλου­σί­ων και, άρα, των πραγ­μα­τι­κών δυ­να­το­τή­των σο­σια­λι­στι­κής ανα­γέν­νη­σης.

Από την ΕΟΚ, στην Ε.Ε.

Από τον ευ­ρω­κομ­μου­νι­σμό, στη ση­με­ρι­νή ευ­ρω­α­ρι­στε­ρά

Όμως, παρά τον οι­κο­νο­μι­σμό, τον ευ­ρω­κε­ντρι­σμό και την υπό­κλι­ση προς την αστι­κή δη­μο­κρα­τία, όπως αυτά εμπε­ριέ­χο­νταν στην πλήρη απο­δο­χή της ΕΟΚ από τα ευ­ρω­κομ­μου­νι­στι­κά κόμ­μα­τα, προ­κύ­πτει και μια βαθιά δια­φο­ρά ανά­με­σα στην ΕΟΚ των Ευ­ρω­κομ­μου­νι­στών και στην Ε.Ε. που «λα­τρεύ­ει» μια ση­μα­ντι­κή πτέ­ρυ­γα της Ευ­ρω­α­ρι­στε­ράς σή­με­ρα. Η ανα­τρο­πή των ερ­γα­σια­κών και κοι­νω­νιών κα­τα­κτή­σε­ων, η ρι­ζι­κή ανα­τρο­πή των τα­ξι­κών συ­σχε­τι­σμών δύ­να­μης από το 1980 μέχρι σή­με­ρα, κα­θι­στά την Ε.Ε. (ακόμη και αν θε­ω­ρού­νταν ως πεδίο και σχέση τα­ξι­κών συ­σχε­τι­σμών, άποψη αρ­κε­τά αμ­φι­λε­γό­με­νη) επι­τε­λείο της αντι­δρα­στι­κο­ποί­η­σης και αντε­πα­νά­στα­σης στην ιμπε­ρια­λι­στι­κή Δύση και μά­λι­στα με ρυθ­μούς και μορ­φές απεί­ρως χει­ρό­τε­ρες κά­ποιες φορές ακόμη και από τις ΗΠΑ του Ομπά­μα (χωρίς αυτό να οδη­γεί στον «καλό ιμπε­ρια­λι­σμό»). Έτσι, και η θε­ω­ρία της «δη­μο­κρα­τι­κής Ε.Ε.» ως του χώρου που θα μας προ­φύ­λασ­σε από το φα­σι­σμό σε εθνι­κή κλί­μα­κα είναι απο­λύ­τως απο­προ­σα­να­το­λι­στι­κή: η αντί­θε­ση της Γερ­μα­νί­ας προς τον εθνι­κό μας φα­σι­σμό σχε­τί­ζε­ται βα­σι­κά με τις ανά­γκες «συ­νταγ­μα­τι­κής» νο­μι­μο­ποί­η­σης της κυ­βέρ­νη­σης Σα­μα­ρά και όχι με την «απέ­χθεια», κατά κύριο λόγο, των Γερ­μα­νών ιθυ­νό­ντων ένα­ντι της Χρυ­σής Αυγής. Σε μια άλλη συ­γκυ­ρία, η γερ­μα­νι­κή άρ­χου­σα τάξη θα μπο­ρού­σε να πρι­μο­δο­τή­σει ένα ακρο­δε­ξιό κόμμα ή και ένα ακρο­δε­ξιό κα­θα­ρά κα­θε­στώς, όπως κάνει στην Ου­κρα­νία, και όπως έκανε η προ­κά­το­χός της τάξη ενι­σχύ­ο­ντας το 1936 τον Φράν­κο καθώς και όλα τα άλλα ακρο­δε­ξιά «μα­ντρό­σκυ­λα» απα­ντα­χού της Ευ­ρώ­πης στον Με­σο­πό­λε­μο. Η ιμπε­ρια­λι­στι­κή ιδε­ο­λο­γία έχει από τη φύση της αυ­ταρ­χι­κά, στρα­το­κρα­τι­κά, ρα­τσι­στι­κά και αντι­δη­μο­κρα­τι­κά στοι­χεία και μά­λι­στα με τρόπο που αυτά μπο­ρούν να υπο­στη­ρι­χθούν και από ένα αντι­δρα­στι­κό μα­ζι­κό κί­νη­μα: όπως αυτό που ανέ­τρε­ψε τον Για­νου­κό­βιτς στην Ου­κρα­νία.

Φτά­νου­με λοι­πόν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι φαι­νό­με­να όπως αυτό της Ου­κρα­νί­ας πρέ­πει να γί­νο­νται κα­τα­νοη­τά μέσα από την σχέση του κα­πι­τα­λι­σμού στο ιμπε­ρια­λι­στι­κό του στά­διο με το φα­σι­σμό, το νε­ο­φα­σι­σμό και τα λοιπά ακρο­δε­ξιά φαι­νό­με­να. Είναι η ιμπε­ρια­λι­στι­κή φύση τής υπό γερ­μα­νι­κή κυ­ριαρ­χία Ε.Ε. αυτή που εξη­γεί την στή­ρι­ξη προς το­πι­κούς ακρο­δε­ξιούς ιμά­ντες με­τα­βί­βα­σης. Αλλά είναι και κάτι άλλο που δεν το έχου­με «πιά­σει» αρ­κε­τά: η σχέση φα­σι­σμού και νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού σχε­τι­κά με το πρό­βλη­μα του «κα­θε­στώ­τος εξαί­ρε­σης», η σύμ­φυ­ση αυτών των δύο φαι­νο­με­νι­κά αντι­θε­τι­κών πο­λι­τι­κών και ιδε­ο­λο­γι­κών σχη­μα­τι­σμών και μά­λι­στα η ιδιαί­τε­ρη αντι­φα­τι­κή σύμ­φυ­σή τους εντός της Ε.Ε. Θα χρεια­στεί λοι­πόν να επα­νέλ­θου­με.

– See more at: http://rproject.gr/article/i-eyropi-i-oykrania-kai-emeis#sthash.pFZszFxu.dpuf