ΟΠΙΣΘΟΦΥΛΛΟ
Ο δήμαρχος Αρίφ μπέης. Η φροντίδα για τους πρόσφυγες στα τέλη του 19ου αιώνα. Η πρώτη οθωμανική σοσιαλδημοκρατική συνδιάσκεψη. Ισραηλίτισσες καπνεργάτριες που συγκρούονται με μουσουλμάνες απεργοσπάστριες και Κρητικούς χωροφύλακες. Υποψήφιος δήμαρχος συλλαμβάνεται την παραμονή των εκλογών με την κατηγορία της παράνομης συγκέντρωσης. Ο έντονος αντισημιτισμός στον ελληνικό Τύπο της Θεσσαλονίκης του Μεσοπολέμου. Ο συνοικισμός Χιρς που οι ναζί μετέτρεψαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Ο κεντρικός δρόμος της πόλης όπου δολοφονήθηκε ο Γιάννης Ζέβγος.
Στιγμές, πρόσωπα, τόποι της πόλης. Μια περιήγηση στον χωροχρόνο της Σαλονίκης που παίρνει τις αφορμές από τη χρονική συγκυρία (τους μήνες Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο, συγκεκριμένα), όπως οι βόλτες που οργανώνει η «Μνήμη – Λήθη + Περιήγηση» βασίζονται στη χωρική σύμπτωση και που, σαν κι αυτές, έχει την τάση να αναδεικνύει θέματα που δεν εντάσσονται στη «διαγράμμιση» της επίσημης εθνικής ιστοριογραφίας.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Πρόλογος
Εισαγωγή
1. Έκδοση της εφημερίδας Rumeli (1872)
2. Ίδρυση Διδασκαλείου Αρρένων (1876)
3. Οι πρώτοι βουλευτές της περιφέρειας Θεσσαλονίκης (1877)
4. Πρόσφυγες του Ρωσοτουρκικού πολέμου στη Θεσσαλονίκη (1878)
5. Ο Αρίφ μπέης αναλαμβάνει δήμαρχος (1878)
6. Έρανος υπέρ προσφύγων (1878)
7. Πρόσφυγες από το Λιτόχωρο (1878)
8. Θάνατος Σαούλ Μοδιάνο (1883)
9. Αγγελία θανάτου του Ιωάννη Παπάφη (1886)
10. Παραστάσεις της όπερας Ριγκολέτο (1889)
11. Η πόλη αποκτά δημόσιο φωτισμό με φωταέριο (1890)
12. Η πρώτη συνδιάσκεψη οθωμανικών σοσιαλδημοκρατικών οργανώσεων (1911)
13. Η δολοφονία του βασιλιά (1913)
14. Μεγάλη καπνεργατική απεργία (1914)
15. Αεροπορική επιδρομή εναντίον της Θεσσαλονίκης (1917)
16. Παύση δημοτικών συμβούλων πριν καν καταλάβουν την έδρα τους (1926)
17. Ο Φίλιππος Δραγούμης ξανά γενικός διοικητής Μακεδονίας (1933)
18. Συσσίτια στη μεσοπολεμική Θεσσαλονίκη (1934)
19. Σύλληψη υποψήφιου δημάρχου την παραμονή των εκλογών (1934)
20. Οι νόμοι της Νυρεμβέργης στη Θεσσαλονίκη (1943)
21. Το πρώτο τρένο για το Άουσβιτς (1943)
22. Η δολοφονία του Γιάννη Ζέβγου (1947)
23. Η δίκη και η εκτέλεση του Νίκου Νικηφορίδη (1951)
24. Ιδρύεται ο Σύνδεσμος Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορείου Ελλάδος (1960)
25. Σύλληψη του αντιρρησία συνείδησης Μιχάλη Μαραγκάκη (1987)
Βιβλιογραφία – Πηγές
Ευρετήριο
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
19. Σύλληψη υποψήφιου δημάρχου την παραμονή των εκλογών (1934)
Το Σάββατο 10.2.1934 ο υποψήφιος δήμαρχος του Ενιαίου Μετώπου, Χρήστος Κανάκης, μίλησε στον συνοικισμό Τροχιοδρομικών (στην περιοχή Χαριλάου), ενόψει των δημοτικών εκλογών που πραγματοποιήθηκαν την επόμενη μέρα. Αμέσως μετά την ομιλία του, η αστυνομία τον συνέλαβε και τον οδήγησε στο αυτόφωρο με την κατηγορία της παράνομης συγκέντρωσης! Τελικά, το δικαστήριο αθώωσε τον κομμουνιστή σιδηροδρομικό και τον άφησε ελεύθερο. Το επεισόδιο αυτό τονίζει τον ιδιόμορφο κοινοβουλευτισμό στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Ιδιαίτερα μετά την ψήφιση του «Ιδιώνυμου» από την κυβέρνηση Βενιζέλου, εκατοντάδες αγωνιστές της Αριστεράς βρίσκονταν στις φυλακές και τις εξορίες, ενώ η πολιτική δράση του ΚΚΕ και των μικρότερων τροτσκιστικών οργανώσεων, επιτρεπόταν μεν αλλά όχι χωρίς προσκόμματα.
Οι δημοτικές εκλογές του 1934, βέβαια, είχαν πολλά ακόμη ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Κατ’ αρχήν, ήταν οι τελευταίες για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι επόμενες διεξήχθησαν στις 15.4.1951, μετά δεκαεπτά συναπτά, και δραματικά, έτη. Επίσης, σ’ αυτές τις εκλογές κάποιες –ελάχιστες– γυναίκες είχαν όχι μόνο δικαίωμα ψήφου (υπό πολλές προϋποθέσεις, όπως συνέβη και στις δημοτικές του 1930), αλλά και –για πρώτη φορά– δικαίωμα υποβολής υποψηφιότητας, το οποίο παρέμεινε σε θεωρητικό επίπεδο με μια μοναδική εξαίρεση. «Πόσες και πόσες κομψές πρωτευουσιάνες π.χ. πόσες νταρντάνες της Θεσσαλονίκης δεν ονειρεύθησαν να κρατήσουν στα αβρά χεράκια τους τα ηνία της δημοτικής συμβουλίνας και φυσικά να μπήξουν τα ρόδινά τους μανικιούρ στο ψητό;», αναρωτιέται ανταποκριτής της Μακεδονίας για να συνεχίσει: «Τα οικεία πρωτοδικεία όμως τους έκοψαν το βήχα… Τα θυγάτρια όμως της Εύας στην πόλιν μας στάθηκαν ποιο τυχερά. Τέσσαρες γυναίκες που έβαλαν υποψηφιότητα δημοτικού συμβούλου, ανεγνωρίσθησαν και ανεκηρύχθησαν υπό του Πρωτοδικείου Σερρών και θα κατέλθουν εις τας κάλπας με πλήρη βεβαιότητα ότι θα επιτύχουν». Η τελευταία πρόβλεψη δεν επιβεβαιώθηκε, όμως τόσο στις Σέρρες (πάλι) όσο και στην Καβάλα έγινε κάτι άλλο πρωτοφανές: εκλέχθηκαν κομμουνιστές δήμαρχοι, «γεγονός που πανικόβαλε τόσο την κυβέρνηση [των Λαϊκών] όσο και των αξιωματική αντιπολίτευση [των Φιλελευθέρων]». Στην Καβάλα, μάλιστα, ο νέος δήμαρχος ήταν ο Μήτσος Παρτσαλίδης που συγκέντρωσε 3.374 ψήφους (48,75%) κι όπως γράφουν τα Μακεδονικά Νέα: «Ευθύς ως εγνώσθησαν τα ευνοϊκά δια τους κομμουνιστάς αποτελέσματα ελήφθησαν έκτακτα στρατιωτικά μέτρα προς τήρησιν της τάξεως».
