Ο Αλέξης Τσίπρας έζησε δύο μέρες μισής διακυβέρνησης, καθώς κρατούσε τα χέρια του την σχετική εντολή.
Στόχος ήταν ο σχηματισμός ‘’κυβέρνησης της αριστεράς’’. Μπορούσε να σχηματιστεί; Όχι φυσικά. Και δεν σχηματίστηκε.
Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε απόλυτη ελευθερία χειρισμών. Έθεσε τα θέματα όπως θεώρησε σωστό και δεν τον εμπόδισε κανένας. Το ΚΚΕ δήλωσε εξ αρχής σχεδόν αδιάφορο για την όλη διαδικασία. Σαν το παιδί που έχει θυμώσει και πεισμωμένα κάθεται στη γωνία δηλώνοντας ‘’κάνετε ζαβολιές, σε αυτό το παιχνίδι εγώ δεν παίζω’’… Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ παρότι με το εκλογικό της αποτέλεσμα θα έπρεπε να ήταν στην Βουλή με 4 βουλευτές, ελέω ληστρικού αντιδημοκρατικού εκλογικού νόμου, αποκλείστηκε και δεν είχε θέση στην συζήτηση.
Για να τα δούμε λοιπόν πρακτικά τα πράγματα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ μίλησε για ένα πεντάπτυχο στόχων διαλόγου για σχηματισμό αριστερής κυβέρνησης, το οποίο ξεκινά με μια περίτεχνη διατύπωση παρά με πολιτική θέση:
‘’αναγνώριση της ανάγκης ακύρωσης των μέτρων του μνημονίου και των επαίσχυντων νόμων που περικόπτουν περαιτέρω τους μισθούς και τις συντάξεις’’.
Τα πράγματα στη σκέψη του κόσμου είναι απλούστερα: Η καταγγέλλεις το μνημόνιο ή όχι. Και η ψήφος ήταν σαφής εντολή ανατροπής του. Ναι, πράγματι, ίσως ο κόσμος θεώρησε ''τραβηγμένη'' ή τουλάχιστον όχι του παρόντος, την θέση της ΑΝΤΑΡΣΥΑ ότι το ‘’όχι στο μνημόνιο’’ στην ουσία σημαίνει σύγκρουση με δανειστές-διαγραφή του χρέους, ρήξη με την ΕΕ-αποχώρηση από ευρωζώνη. Προτίμησε τον υποτίθεται ευκολότερο δρόμο του ΣΥΡΙΖΑ που έλεγε: ‘’ας έρθουμε στα πράγματα, ας βρεθούμε στη θέση να πούμε όχι στα μνημόνια και βλέπουμε’’.
Να όμως που υπήρχε ένας και μοναδικός δρόμος για αυτό: Η καταγγελία της Δανειακής Συνθήκης που περιέχει όλες τις δεσμεύσεις απέναντι στους δανειστές, την τρόικα και την ΕΕ. Και εκεί ο ΣΥΡΙΖΑ δεν τόλμησε. Δεν το διατύπωσε καν, ούτε στα λόγια. Ο εύκολος δρόμος, ο μαγικός τρόπος να ξετυλιχτεί λίγο –λίγο το κουβάρι δεν υπήρξε. Η εντολή ανατροπής του μνημονίου ξεχάστηκε. Η σκέψη πέταξε στις επόμενες εκλογές.
Μήπως όμως ήταν απαραίτητη αυτή η στροφή για να φτιαχτεί η ‘’αριστερή κυβέρνηση’’; Με ποιόν να φτιαχτεί άραγε; Εντυπωσιάζει πραγματικά το γεγονός ότι τόσοι και τόσοι αριστεροί αγωνιστές και κομμουνιστές, βλέπουν μια και μόνο εικόνα από αυτές τις εκλογές και αυτή είναι ο …θρίαμβος της αριστεράς. Είχαμε αναμφισβήτητα ένα εκλογικό θρίαμβο του ΣΥΡΙΖΑ. Μαζί όμως με τον καταποντισμό του κλασσικού δικομματισμού, είχαμε και τη θριαμβευτική είσοδο της Χρυσής Αυγής, τον εξαγνισμό του Καμμένου και άλλα τινά που έχουμε παρουσιάσει σε άλλο κείμενο (Ω, τι ωραία αναστάτωση!). Δεν υπάρχει καμία αριστερή πλειοψηφία στη Βουλή. Και δε θα φτιαχνόταν καμία αριστερή κυβέρνηση αν συμφωνούσε το ΚΚΕ ή αν βαφτίζαμε αριστερή την ΔΗΜΑΡ. Ένας μόνο τρόπος υπήρχε. Την ‘’αριστερή κυβέρνηση’’ να τη στηρίξουν το ΠΑΣΟΚ ή η ΝΔ ή και παραπέρα. Κορόιδεψαν λίγο με αυτό, ειδικά το ΠΑΣΟΚ, παρενέβη και ο ΣΕΒ, αλλά ως εκεί. Ευτυχώς ο ΣΥΡΙΖΑ δεν συνέχισε παραπέρα. Αποκαλυπτικός ο Π. Σκουρλέτης σε τηλεοπτική συζήτηση, σε ερώτηση ‘’γιατί δεν παραδίνετε την εντολή αμέσως, μιας και δεν έχετε πλειοψηφία για αριστερή κυβέρνηση και δεν δέχεστε στήριξη ή ψήφο ανοχής από ΠΑΣΟΚ, ΝΔ;’’, απάντησε ‘’μα φωτίζουμε την ανάγκη για αριστερή κυβέρνηση’’…
Και εμείς αυτό το ζήτημα, προσπαθούμε να φωτίσουμε.
Πάμε παρακάτω.
Τι θα γινόταν όμως αν ο ΣΥΡΙΖΑ έθετε διαφορετικά το ζήτημα και μιλούσε ευθαρσώς για καταγγελία της Δανειακής Συνθήκης αλλά και της Νέας Δημοσιονομικής Συνθήκης της ΕΕ που είχε εγκρίνει η μνημονιακή Βουλή;
Ας υποθέσουμε μάλιστα ότι θα είχε τη στήριξη σε αυτό και του ΚΚΕ που θα αποφάσιζε να γίνει ενωτικό. Αλλά και τη βοήθεια μιας ΑΝΤΑΡΣΥΑ με κοινοβουλευτική παρουσία, που δεν θα επέμενε σε κάποια ρητή απαίτηση για διαγραφή του χρέους-έξοδο από ευρωζώνη, αλλά θα συμφωνούσε στο πρώτο βήμα σύγκρουσης… Τι θα γινόταν άραγε εκεί μέσα;
Θα ούρλιαζαν φυσικά τα μπουλντόγκ του πάλε ποτέ δικομματικού θιάσου ΠΑΣΟΚ, ΝΔ. Θα έκοβε την πλακίτσα ο πολύς Δασκαλόπουλος του ΣΕΒ για αριστερή κυβέρνηση. Θα πάθαιναν κάποια σημαντική ζημιά οι μεγαλόσχημοι της ΕΕ και των χρηματιστηρίων. Θα γέλαγε το χειλάκι του κόσμου, θα φούσκωνε το μπόι του.
Φυσικά και πάλι δε θα φτιαχνόταν καμία αριστερή κυβέρνηση. Δεν νομίζουμε ότι υπάρχει αντίρρηση σε αυτό.
Τι λείπει από την παραπάνω ωραία ασυννέφιαστη συζήτηση πικρόχολων διαπιστώσεων ή αισιόδοξων σεναρίων; Κάποια σημαντικά πράγματα.
Εν μέσω των αναλύσεων περί ‘’θριάμβου της αριστεράς’’ και της ‘’τέχνης της πολιτικής-πιρουέτας’’, περνιέται ‘’αβρόχοις ποσί’’, η αναγόρευση σε εθνικό δόγμα και πανανθρώπινη αξία η ‘’διαφύλαξη και σεβασμός του πλαισίου της ευρωζώνης και της ΕΕ’’. Διαφεύγει από πάμπολλους αυτή η λεπτομέρεια. Και καλά, δεν είναι πρόβλημα αυτό για τους εκπροσώπους του μαύρου μετώπου, τους ευγενείς της ΔΗΜΑΡ και την ανοιχτά φιλο-ΕΕ πτέρυγα του ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά είναι και πολλοί οι αριστεροί που σιωπούν μήπως και τυχόν κατηγορηθούν ότι δεν είναι στη μεριά των χαρούμενων, των νικητών, αλλά ΄΄μιζεριάζουν’’ ακόμη, με ιδεολογισμούς, σεχταρισμούς και άλλα παρωχημένα. Και ας συγκλονίζεται ολόκληρη η ΕΕ, ακόμη και στην πυρήνα της, στο φόντο της εφαρμογής της Νέας Δημοσιονομικής Συνθήκης της ΕΕ που απαιτεί ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, δηλαδή-σε συνθήκες φροροασυλίας του κεφαλαίου- μηδενισμό των δημόσιων κοινωνικών πολιτικών.
Το μήνυμα της λαϊκής ψήφου ήταν ‘’ανατροπή των μνημονίων τώρα’’. Η αριστερά που ανήκει περισσότερο στη μεριά της νίκης, ο ΣΥΡΙΖΑ δηλαδή, είχε όλο το πολιτικό και ηθικό δικαίωμα να πάρει και άλλες, πιο σημαντικές πρωτοβουλίες, κατοχυρώνοντας τη λαϊκή εντολή. Το ίδιο και το ΚΚΕ, έστω και στο πλαίσιο της άποψης τους περί ‘’εγγενούς συμβιβασμού’’ του ΣΥΡΙΖΑ με το σύστημα. Αλλά και η ΑΝΤΑΡΣΥΑ που πράγματι στην προεκλογική περίοδο επέμενε πως ‘’είμαστε τόσο κοντά και τόσο μακριά στην πραγματική ανατροπή, όσο κοντά ή μακριά είμαστε σε ένα οργανωμένο λαό, που καταφέρνει να συγκροτήσει ένα μέτωπο ανατροπής με νέα όργανα’’, όφειλε και οφείλει να επιμείνει στην ίδια κατεύθυνση.
Όλοι αυτοί μαζί, έπρεπε, να κάνουν το δεύτερο βήμα, της υλοποίησης της εντολής για την ανατροπή. Ας σκεφτούμε για παράδειγμα ένα κάλεσμα για πανεργατική απεργία με αιτήματα ‘’επιστροφή μισθών στα προ του 2009 επίπεδα, ανάκληση της κατάργησης των συμβάσεων’’. Ή μια εκ νέου μαζική, οργανωμένη, περιφρουρημένη κατάληψη του Συντάγματος και των πλατειών όλων των πόλεων, με αίτημα ‘’Αποφασίσαμε, το επιβάλλουμε. Το μνημόνιο σας,τους νόμους του και δρόμο.’’ Να δινόταν δηλαδή η ''εντολή'' στο λαό…
Πέρασε αλήθεια καθόλου από το μυαλό μας από την αριστερά της ευφορίας ή της κατάθλιψης;
Φυσικά, μια κίνηση σε αυτή την κατεύθυνση, θα μας έφερνε αντιμέτωπους με άλλα πράγματα.
Στο Σύνταγμα, τα χημικά των ΜΑΤ θα μας θύμιζαν ότι την εξουσία και το πρόσταγμα την έχουν ο Παπαδήμος και ο Χοντρός και όχι μόνο…
Και στην εργασία του, ο καθένας, όταν δεν θα μπορούσε το ίδιο εύκολα να απεργήσει, όσο να δηλώσει ότι ψήφισε αντιμνημονιακά, θα συνειδητοποιούσε ότι δημοκρατία δεν είναι μόνο η ανυπαρξία της απλής αναλογικής αλλά και άλλα σοβαρότερα πράγματα.
Δυστυχώς τέτοιες πρωτοβουλίες δεν είχαμε. Περιμέναμε όλοι τις πιρουέτες της Βουλής. Σπαταλώντας το βήμα ανατροπής που έκανε ο λαός στις εκλογές με τον τρόπο που αυτός θεώρησε πρόσφορο.
Είναι απόπειρα τετραγωνισμού του κύκλου να επιχειρείς στη Βουλή να κάνεις αριστερή κυβέρνηση, εν μέσω δεξιάς πλειοψηφίας.
Είναι όμως ακόμη μεγαλύτερη χίμαιρα, να αναζητάς δεύτερο και βαθύτερο βήμα ανατροπής και να το κατανοείς ως αποτέλεσμα βελτιωμένης τακτικής (μάλλον τακτικισμού) χωρίς ανάπτυξη ή και με υποστολή των όπλων σου. Σε όλα τα επίπεδα. Σε ένα νέο γύρο κοινωνικών αγώνων, στους πολιτικούς στόχους ενάντια στην αστική τάξη και την ΕΕ, στον ιδεολογικό και αξιακό αγώνα υπέρ μιας απελευθερωτικής διεξόδου από την καπιταλιστική κρίση. Μακριά από λογικές εξασφαλισμένης επιτυχίας. Σε συμμαχία με τις διαθέσεις των εργαζομένων, σε ενότητα και αντιπαράθεση με τις δημιουργικές αυταπάτες του κόσμου που αγωνιά να ανασάνει εδώ και τώρα, πρέπει να θέσουμε τους αναγκαίους και φιλόδοξους στόχους, αναπνέοντας αισιόδοξα μέσα στην φουσκοθαλασσιά. Τώρα, ακριβώς είναι που η αντι-ΕΕ, αντι-συστημική επαναστατική αριστερά, πρέπει να αποδείξει την αξία της.
Δεν θα βρούμε ποτέ λύση εάν δεν καταφέρουμε να καταργήσουμε τα σχήματα στην αριστερή σκέψη.
Όταν κάποιος "αριστερός" αναφέρεται σε κυβέρνηση της αριστεράς, το μυαλό όλων των άλλων πάει κατευθείαν στο ξεπούλημα. Όταν εκφράζει λατρεία για τα "κινήματα" φροντίζει να τα αποκόπτει από τις πολιτικές αναφορές που θα τους δίνουν νικηφόρα προοπτική. Όταν κηρύττει την ανανέωση της ιδεολογίας καταλήγει ΠΑΣΟΚ άντε Κουβέλης κι όταν περιφρουρεί την ιδεολογική καθαρότητα καταντάει θρησκευτική αίρεση.
Είναι εξαιρετική η ιδέα που διατύπωσε ο Μαυροειδής για ένα "Σύνταγμα" που θα παρενέβαινε στην ίδια τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης κι έχει απόλυτο δίκιο ότι ελάχιστοι το σκέφτηκαν. Γιατί όμως αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις "πιρουέτες" στην κεντρική πολιτική σκηνή? Τι περισσότερο φυσιολογικό από μια αριστερά που προσπαθεί να εκτελέσει πιρουέτες με τη μεγαλύτερη δυνατή τεχνική και ταυτόχρονα οργανώνει το λαό να πάρει ο ίδιος την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης?
Το στενάχωρο είναι ότι αυτά τα σχήματα περιέχουν ιστορική αλήθεια.
Όποια αριστερά συγκινήθηκε από τον κυβερνητισμό ή επάψε να υπάρχει ή έπαψε να είναι αριστερά. Καμία αριστερά των κινημάτων δε μπόρεσε να εισέλθει στο πολιτικό προσκήνιο, η "ανανεωτική" αριστερά έγινε Κουβέληδες κι η "παραδοσιακή" επαναστατική αριστερά περιφέρει την αποστειρωμένη ιδεολογία της σαν επιτάφιο της Μεγάλης Παρασκευής.
Με τον ίδιο σχηματοποιημένο τρόπο, πλασάρεται η αριστερά και στην κοινωνία.
Υπάρχει η "υπεύθυνη" αριστερά. Η "καθώς πρέπει" αριστερά, που δεν είναι ακριβώς αριστερά (…) και δεν ξεχωρίζει ιδιαίτερα από το "Πασοκ" αλλά διατηρεί ένα ελάχιστο τεκμήριο εντιμότητας. Τουλάχιστον μέχρι να προσαρμοστεί στην ηθική της εξουσίας…
Εκτός από την αριστερά των σαλονιών υπάρχει κι αυτή του "δρόμου" που χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Μια μεγάλη (επίσημη) και μια μικρή που με μικροπαραλαγές περιλαμβάνει τις μικρές εξωκοινοβουλευτικές ομάδες.
Ας αφήσουμε για λίγο στην άκρη το φαινόμενο Σύριζα, μέχρι να αποφασίσει που ανήκει, μιας που ακόμα καλύπτει όλα τα παραπάνω κάτω από την ίδια στέγη .
Αυτή η "άλλη" αριστερά εξαντλείται στη διεκδίκηση της πρωτοκαθεδρίας στο δρόμο. Άμα είναι και λίγο μεγάλη, διεκδικεί κι ικανοποιείται με τη συμμετοχή της στη νομή εξουσίας σε δευτερεύοντες θεσμούς (αυτοδιοίκηση, συνδικαλισμός κ.ο.κ.), όπου είναι ανίκανη να προσδώσει στην εξουσία της κάποιο διακριτά διαφορετικό νόημα. Δε γνωρίζει πώς να το κάνει. Γι αυτό, όσο αφορά το κεντρικό πολιτικό σκηνικό, περιορίζεται σε "αντιπολίτευση" και δικαίως ο λαός υποτιμητικά την αποκαλεί "καταγγελτική".
Αυτή η περιθωριακή αριστερά, συντηρεί σαν ύστατο ψυχολογικό καταφύγιο την "ιδεολογική καθαρότητα". Μπολιασμένη με θρησκευτικού φυράματος ιδεολογικές μπούρδες του είδους "η επαναστατική αλήθεια τελικά θα κερδίσει", διατηρεί την ιστορική της αισιοδοξία και παραμένει στις επάλξεις τις κοινωνικής απελευθέρωσης. Ειλικρινά τιμώντας τους για το τελευταίο, δε μπορώ να αγνοήσω ότι περιφρουρούν μια αποστειρωμένη ιδεολογική καθαρότητα μακριά από την πολιτική πράξη που είναι εν τέλη και το τεκμήριο της ιστορικής "αλήθειας". Δεν αντέχει καμίας σοβαρής κριτικής η άποψη ότι η "αλήθεια" μπορεί να παραμένει ατελείωτους αιώνες εν υπνώση, να ιερουργείται από μια χούφτα ανθρώπους και να ξεπεταχθεί άξαφνα στο μέλλον για να εισέλθει νικηφόρα στο προσκήνιο και να δικαιωθεί.
Συνολικά, η αριστερά, έκανε την ανάγκη φιλοτιμία κι ιδεολογικοποιήσε ότι δεν άντεχε ή δε μπορούσε. Αντιμέτωπη με την συντριπτική ήττα συμβιβάστηκε με τις αδυναμίες της. 'Εφτασε στο σημείο να ξεχάσει ποιά από τα κυρίαρχα ιδεολογήματα της αποτελούν απολογητική ιδεολογική κληρονομιά και ποια καταστάλαγμα της ιστορική εμπειρίας. Αυτή είναι η αριστερά του "χρυσού αιώνα" του καπιταλισμού. Η αριστερά που μόνο ως γραφικότητα μπορούσε να αναφερθεί στην ανατροπή. Τελικά, καμία από τις εκδοχές της δε συνιστά άμεσα κίνδυνο για την αστική κυριαρχία. Είτε μας αρέσει είτε όχι, η αριστερά του σήμερα, η αριστερά όλων μας, εμείς οι ίδιοι, αποτελούμε μέρος της αριστεράς της ήττας.
Επειδή όμως οι καιροί άλλαξαν κι ο καπιταλισμός μπήκε σε βαθιά κρίση, ολοένα και περισσότερο θα εμφανίζεται η αριστερά ως κοινωνική αναγκαιότητα. Άλλωστε ο σοσιαλισμός δεν θα έρθει για να σώσει την αριστερά ούτε αποτελεί θρησκεία που εν τη βασιλεία της θα ενδιαφερθεί μονάχα για τους πιστούς της. Ο σοσιαλισμός θα έρθει για να απελευθερώσει την κοινωνία ολόκληρη.
Η αριστερά της εποχής μας θα δεν θα είναι πτωχή και τίμια. Θα είναι πλούσια και νικηφόρα γιατί δεν γίνεται αλλιώς. Δεν θα κάνει πιρουέτες για να εξαγοράσει την ιστορία της με μισό υπουργείο αλλά θα αξιοποιεί την οποιαδήποτε ρωγμή στο αστικό πολιτικό σύστημα προς όφελος του λαϊκού κινήματος. Θα πρωτοστατεί στο κίνημα, θα διεκδικεί εξουσίες, θα πειραματίζεται, θα συμμετέχει σε διαχειρίσεις και θα την κοπανάει μόλις απαιτηθούν απαράδεκτοι συμβιβασμοί, θα είναι φορέας πολιτισμού, θα είναι φρουρός μιας ηθικής που θα έρχεται από το παρελθόν και θα πηγαίνει στο μέλλον.
Με αυτήν την αριστερά είμαστε, μόνο που δεν υπάρχει. Είμαστε όμως με αυτούς που πιστεύουμε ότι θα μπορέσουν να την φτιάξουν. Με όλους τους "κολλημένους" αριστερούς αγωνιστές που δεν εξαγοράστηκαν. Με τους σημερινούς "σεχταριστές", "οπορτουνιστές", "ρεφορμιστές", "τροτσκιστές", "λενινιστές" συντρόφους μας. Με τους νέους που δεν χρωστάνε τίποτα. Με την ΑΝΤΑΡΣΥΑ του σύντομου μέλλοντός μας.