Η ελληνική Ακροδεξιά, με τον τρόπο που ο χώρος αυτός διαμορφώθηκε στην Ευρώπη και στη χώρα μας μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, είχε πρόσωπο όμοιο με εκείνο του θεού Ιανού: πρόσωπο με δύο όψεις. Από τη μία μεριά, μετέφερε στη χώρα μας πρότυπα που ανθούσαν στην «προχωρημένη» δυτική Ευρώπη. Στον Μεσοπόλεμο, οργανώσεις όπως η ΕΕΕ (Εθνική Ενωσις Ελλάς) ή η από τα πάνω δημιουργημένη ΕΟΝ (Εθνική Οργάνωσις Νεολαίας) του Μεταξά προσπάθησαν να μεταλαμπαδεύσουν στη χώρα μας πρακτικές και πρότυπα αλιευμένα από την ακμάζουσα τότε δεξαμενή του ιταλικού φασισμού και του γερμανικού ναζισμού: χαιρετισμοί, στολές, όρκοι, σχήματα και προ παντός η φυλετική θεώρηση και η θεοποίηση της δύναμης και της βίας ήταν τα θεατρικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά τους. Από την άλλη μεριά όμως, επένδυαν στην ελληνική φυλετική ανωτερότητα –και την εκπορευόμενη από αυτήν «καθαρότητα»- ως βάση για τη διεκδίκηση μιας «Μεγάλης Ελλάδας». Αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν για προφανείς λόγους η οργάνωση «Χ» δεν μπορούσε να υιοθετήσει φασιστικά ή ναζιστικά πρότυπα, περιορίστηκε στη «Μεγάλη Ελλάδα» ως πρόταγμα – εξαιρουμένης φυσικά της βρετανικής τότε Κύπρου.Η αντίφαση προκύπτει από το γεωγραφικό υπόβαθρο των σχεδίων. Ο ναζισμός γεννήθηκε και άνθησε σε μια ισχυρή ευρωπαϊκή χώρα, τη Γερμανία, η οποία εξαιτίας της θέσης, του δημογραφικού και οικονομικού της δυναμικού, κατέχει κυρίαρχη θέση στο ευρωπαϊκό καπιταλιστικό σύστημα δυνάμεων. Ως εκ τούτου οι πολιτικοί σχεδιασμοί του ναζισμού αφορούσαν όχι μόνο τη Γερμανία αλλά συνακόλουθα την Ευρώπη ολόκληρη και τον κόσμο. Αντίθετα ο ελληνικός εθνικισμός αφορά αποκλειστικά το άκρο της νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπου μέσα από το αίτημα για «Μεγάλη Ελλάδα» έβλεπε και ζητούσε εθνικά σύνορα στα όρια του ύστερου μεσαιωνικού Ελληνισμού, το μέγιστο δηλαδή ώς την Κωνσταντινούπολη.
Και οι δύο όμως πηγές της ακροδεξιάς αντίληψης συναντιούνται στο επίπεδο της ιστορικής νοσταλγίας. Το μεγάλο σχέδιο του ναζισμού, όπως εφαρμόστηκε την εποχή της πολιτικής του κυριαρχίας (1933-1945), απέβλεπε στην ενοποίηση του ευρωπαϊκού καπιταλιστικού συστήματος (Νέα Ευρώπη), στην επιβολή των ιδανικότερων όρων για τη μεγιστοποίηση των αποδόσεων του κεφαλαίου (δουλική εργασία) και στη διπλή αποικιοποίηση: την «εξωτερική», του γύρω από την ευρωπαϊκή ήπειρο «ζωτικού χώρου» (της Ρωσίας) δηλαδή, και την «εσωτερική», τη διάρθρωση δηλαδή των ευρωπαϊκών κρατών με βάση κατ’ όνομα «φυλετικά» κριτήρια, που όμως ουσιαστικά αποτύπωναν τα δικαιώματα των ισχυρών επί των αδυνάτων μέσα στην ίδια Νέα Ευρώπη. Αυτές οι αναπλάσεις της ευρωπαϊκής ηπείρου θα επέτρεπαν στο ευρωπαϊκό κεφάλαιο –το γερμανικό κυρίως– να πετύχει την απαραίτητη συγκέντρωση και την αντίστοιχη δυναμική ώστε να αντιμετωπίσει τους ευνοημένους ανταγωνιστές: τις ΗΠΑ. Σε τελευταία ανάλυση όλο το πολιτικό σχέδιο του ναζισμού απέβλεπε στην αποκατάσταση του ευρωπαϊκού (γερμανικού) καπιταλισμού, στην πρωτεύουσα θέση που κατείχε παγκόσμια πριν από τον καταστροφικό Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο ελληνικός εθνικισμός πρότεινε και αυτός τη δική του «επανεκκίνηση» της Ιστορίας. Το σχέδιο για «Μεγάλη Ελλάδα» αντλούσε τη δυναμική του από τον 19ο αιώνα, όταν ακόμα περισσότεροι Ελληνες βρίσκονταν έξω από τα σύνορα του μικρού ελληνικού βασιλείου παρά μέσα σε αυτό, ενώ ο ελληνικός καπιταλισμός άκμαζε στα μεγάλα αστικά κέντρα της Εγγύς (σύμφωνα με τη βρετανική πολιτική γεωγραφία) Ανατολής.
Οπως το σχέδιο για μια Ευρώπη στην κορυφή της παγκόσμιας καπιταλιστικής ιεραρχίας παρέμεινε ενεργό και μετά τον καταστροφικό Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έτσι και το αντίστοιχο για «Μεγάλη Ελλάδα» παρέμεινε εξίσου ενεργό μετά τον καταστροφικό ελληνο-τουρκικό πόλεμο του 1919-1922 και τη συνακόλουθη Μικρασιατική Καταστροφή. Επρόκειτο για σχεδιασμούς έξω από τον ιστορικό χρόνο και ενάντια σε αυτόν. Παρέμειναν ενεργοί ως ουτοπικά, μεταφυσικά αιτήματα και για τον λόγο αυτό υιοθετήθηκαν και έθρεψαν ακροδεξιά, ναζιστικά και εθνικιστικά κινήματα. Η Ιστορία δεν γυρίζει πίσω και η επιθυμία για μια τέτοια εξέλιξη προκαλεί τερατογενέσεις με υπόστρωμα την πολιτική μεταφυσική – τη φαντασίωση.
Παρά την κοινή τους επιθυμία για επιστροφή του ιστορικού χρόνου σε παλιές, πιο επιθυμητές εποχές και την επανέναρξη της Ιστορίας από την όποια φαντασιακή «Μπελ Επόκ», το πολιτικό υπόστρωμα του γερμανικού ναζισμού και του ελληνικού εθνικισμού ήταν και παραμένει αντιφατικό: ο εθνικισμός ονειρεύτηκε μια αυτοκρατορία στη θέση της αυτοκρατορίας, με τους Ελληνες χρυσοκάνθαρους της Κωνσταντινούπολης να διεκδικούν ισχυρότερη θέση στο καπιταλιστικό στερέωμα, ο ναζισμός επιφύλαξε για τη χώρα μας μια θέση «εσωτερικής αποικίας» όπου οι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι θα υποτάσσονταν χωρίς όρους και όρια στις όποιες ανάγκες της Γερμανίας και του κύκλου των ισχυρών (όχι κατ’ ανάγκη κρατών) Ευρωπαίων εταίρων της.
Αυτά τα συνοπτικά εξηγούν ίσως γιατί ο ακροδεξιός εθνικιστικός λόγος στη χώρα μας παραμένει σχιζοφρενικός, όπως και η πολιτική του πρακτική. Η ναζιστική του πλευρά επαγγέλλεται την υποταγή του έθνους σε ξένους σχεδιασμούς –όπου η ημέτερη χώρα θα είναι κατ’ όνομα ανεξάρτητη και αυτοτελής– ενώ η εθνικιστική του επαγγέλλεται μια ανέφικτη –φυλετικά καθαρή- αυτοκρατορία. Κάθε φορά που ο ιδεολογικο-πολιτικός αυτός αχταρμάς επιχείρησε να γίνει πολιτική, καταλήξαμε σε τραγωδίες τύπου Κύπρος 1974.
Προφανώς ετούτη η σχιζοφρενική προσέγγιση δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της ελληνικής Ακροδεξιάς. Ο ναζισμός και ο εθνικισμός δεν λειτούργησαν ποτέ ερήμην των ελίτ του χρήματος και της πολιτικής. Η άρχουσα τάξη της χώρας αναζητά με αγωνία θέση και ρόλο στο καπιταλιστικό στερέωμα από τότε πρακτικά που έχασε την αυτοκρατορική της (οθωμανική) λειτουργία. Μέχρι να το βρει θα έχει πολλές φορές καταστρέψει τη χώρα και τον λαό της.
Αναδημοσίευση : contramee, ΕΛευθερη Λαικη Αντιστασιακη Συσπειρωση
Πριν από τρία χρόνια, για τις ανάγκες ενός άρθρου για τη Ρόζα Ιμβριώτη και το πρώτο ειδικό σχολείο στην Ελλάδα μεσούσης της δικτατορίας του Μεταξά, αναγκάστηκα να διαβάζω επί μήνες Ιωάννη Μεταξά (Λόγοι και Σκέψεις 1936-1941) και "Το προσωπικό ημερολόγιο του", καθώς και πολλά ιδεολογικά άρθρα στα δύο περιοδικά που εξέδιδε η δικτατορία "Η Νεολαία" και το "Νέον Κράτος", κυρίως στο δεύτερο. Επίσης διάβασα ξένη βιβλιογραφία πάνω στον ιταλικό φασισμό, τον γερμανικό ναζισμό και τη δικτατορία του Σαλαζάρ για να συγκρίνω ιδεολογίες. Έτσι νομίζω ότι έχω μια ιδίαν αντίληψη για τον ιδεολογικό λόγο της 4ης Αυγούστου για τον οποίο και έχω αρθογραφήσει. Με έκπληξη λοιπόν διάβασα του άρθρο του Γιώργου Μαργαρίτη.
Αυτά που λέει ο Μαργαρίτης για τις ιστορικές ρίζες της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, κυρίως στο ζήτημα της φυλετικής θεώρησης/ανωτερότητας είναι τουλάχιστον ιστορικά ανακριβή.
Ο Μεταξάς πρόβαλε την πολιτισμική ανωτερότητα και όχι τη φυλετική. Γι’ αυτό μιλούσε για τον «Τρίτο Ελληνικό Πολιτισμό». Καμιά σχέση με αίμα, φυλή και τα τοιαύτα. Ελάχιστα είναι τα άρθρα με ναζιστική απόχρωση ακόμα και στο «Νέον Κράτος» που μιλάνε για φυλετική ανωτερότητα αλλά και τότε αποφεύγουν να αναφερθούν στη φυλετική καθαρότητα και φυλετική κάθαρση. Για να μην μιλήσουμε για τις ομαλές σχέσεις του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου με την Τουρκία και το ουσιαστικό θάψιμο της «ιδέας της Μεγάλης Ελλάδας» από το ίδιο το καθεστώς. Δηλαδή καμιά σχέση με αυτά που αναφέρεται ο Μαργαρίτης. Ουσιαστικά, ο Μαργαρίτης πέφτει στην ίδια την παγίδα της αυτοαναφοράς των Χρυσαυγιτών. Οι της Χ.Α. προτιμάνε να αναφέρονται περισσότερο στον Μεταξά παρά στην 21η Απριλίου, γιατί ίσως το καθεστώς του Μεταξά ήταν ιδεολογικά πιο φασίζον και ιστορικά είναι πιο μακρινό.
Μια ακόμη λεπτομέρεια για τα άτομα με αναπηρίες: Την ίδια εποχή που ο Χίτλερ είχε κλείσει τα πολυάριθμα ειδικά σχολεία και ειδικές τάξεις και άρχιζε να εφαρμόζει πρόγραμμα ευθανασίας για τα παιδιά με αναπηρίες, ο Μεταξάς για τους δικούς του λόγους εγκαινίαζε το πρώτο ειδικό σχολείο στην Καισαριανή. Δεν είναι λοπόν τυχαίο ότι πρόσφατα στην ιστοσελίδα της Χ.Α. εμφανίστηκε άρθρο «Καναδού επιστήμονα» που υποστήριζε την ευθανασία των ατόμων με ειδικές ανάγκες.
Το ιστορικό μπουρδούκλωμα του Μαργαρίτη ίσως να μην είχε σημασία, αν το άρθρο του δεν κατέληγε σε ένα εντελώς λανθασμένο πολιτικό συμπέρασμα. Να το πω καθαρά: Σε αντίθεση με όσα λέει ο Μαργαρίτης, η Χρυσή Αυγή είναι ΤΟΜΗ και ως προς τον Μεταξά και ως προς τη δικτατορία του '67, γιατί ο ιδεολογικός λόγος της ΧΑ είναι καθαρά φασιστικός και επιπλέον αναφέρονται στο αίμα, τη φυλετική ανωτερότητα και τη φυλετική καθαρότητα. Το αίμα, η φυλετική ανωτερότητα και η φυλετική καθαρότητα δίνει μια νέα διάσταση στον φασιστικό λόγο, τον κάνει ΝΑΖΙΣΤΙΚΟ ΛΟΓΟ…Βέβαια, έπειτα από τις εκλογές του Μαϊου ψιλοκρύβουν ότι είναι εθνικοσοσιαλιστές ακόμα και όταν απροκάλυπτα τσιτάρουν Χίτλερ και Γκάμπελς ή λένε ότι είναι εθνικιστές και σοσιαλιστές στο κοινωνικό ζήτημα.
Παρεπιμπτόντως μια βασική διαφορά του ιταλικού φασισμού από τον γερμανικό ναζισμό ήταν ότι για παράδειγμα ο φασίστας Μουσολίνι δεν αναφερόταν στη «φυλετική καθαρότητα», είχε ερωμένη Εβραία και μέχρι περίπου το 1939 «δεν πείραξε» τους Εβραίους στην Ιταλία και αυτό ήταν ένα πολύ μεγάλο αγκάθι στις σχέσεις του με τον Χίτλερ.
Όσον αφορά στο άρθρο του Μαργαρίτη, το πρόβλημα είναι ότι μέσα από λανθασμένες ιστορικές αναφορές και ευφάνταστες αναλύσεις-σαλάτα εμφανίζει μια ομαλή συνέχεια, σχεδόν μετεξέλιξη της ακροδεξιάς στην Ελλάδα, κάτι που στην πραγματικότητα δεν ισχύει. Δεν ισχύει γιατί δεν διακρίνει την ΑΣΥΝΕΧΕΙΑ και την ιδεολογική τομή που φέρνει η ναζιστική ΧΑ. Ο Μεταξάς και η δικτατορία του '67 τουλάχιστο στο ζήτημα της ιδεολογίας ήταν "φασίζουσες Αρσακειάδες" μπροστά στον καθαρόαιμο ναζιστικό λόγο της ΧΑ. Το «ΑΙΜΑ-ΤΙΜΗ-Χρυσή Αυγή» και να «ξεβρωμίσει ο τόπος» δεν θα μπορούσε να είναι συνθήματα ούτε του Μουσολίνι πόσο μάλλον του Μεταξά ή του Παπαδόπουλου…
Και διευκρινίζω ότι δεν αναφέρομαι ούτε στις πρακτικές της ΧΑ, ούτε του Μεταξά, ούτε του Χίλερ, ούτε όλων των άλλων δικτατορίσκων. Για την οικονομία του fb και του χρόνου μου, απέφυγα να αναφερθώ σε πρακτικές. Για τις πρακτικές που οδηγεί ο ναζιστικός λόγος, ιδιαίτερα όταν οι ναζιστές παίρνουν την εξουσία, έχει μιλήσει η ιστορία: 60 εκατομμύρια νεκροί, (5-7 εκ. στους φούρνους, μεταξύ αυτών 400.000 άτομα με αναπηρίες). Εεε δεν θέλει και πολύ μυαλό….
δημητρης Αναστασιου